Na początku czerwca 2026 r. sytuacja na plantacjach malin uprawianych w gruncie na Lubelszczyźnie jest bardzo zróżnicowana. Kondycja roślin w dużej mierze zależy od skali uszkodzeń spowodowanych przez silne przymrozki, które wystąpiły pod koniec kwietnia. W lokalizacjach, gdzie spadki temperatury nie były znaczące, straty okazały się niewielkie, a rozwój roślin przebiega stosunkowo prawidłowo.
Na takich plantacjach maliny owocujące na pędach dwuletnich znajdują się obecnie w fazie wzrostu owoców. U odmian średnio wczesnych, takich jak ‘Cascade Harvest’, oraz późniejszych, m.in. ‘Glen Ample’, owoce osiągnęły już około 40–50% swojej docelowej wielkości (BBCH 74–75) (fot. 1–2). Z kolei maliny jesienne znajdują się w fazie intensywnego wzrostu pędów (BBCH 33–34), które osiągnęły około 30–40% typowej długości dla danej odmiany (fot. 3).
Znacznie trudniejsza sytuacja występuje na większości plantacji położonych w rejonach, gdzie podczas przymrozków temperatury spadły do –7°C, –8°C lub niżej. W takich warunkach doszło do uszkodzenia młodych pędów kwiatostanowych. Kilka dni po wystąpieniu przymrozków na przekrojach pędów kwiatostanowych malin letnich obserwowano uszkodzenia wiązek przewodzących, które doprowadziły do zahamowania rozwoju kwiatostanów.
Obecnie, obok uszkodzonych pędów kwiatostanowych, widoczne są nowe pędy wyrastające z pąków zapasowych. Pędy te dopiero rozpoczynają tworzenie kwiatostanów, co oznacza znaczne opóźnienie rozwoju roślin w porównaniu z plantacjami nieuszkodzonymi przez mróz (fot. 4). Na plantacjach można również zaobserwować kwitnące kwiatostany, które rozwinęły się z pędów nieuszkodzonych podczas przymrozków (fot. 5). W wielu gospodarstwach skala uszkodzeń wskazuje na możliwość istotnego ograniczenia plonowania malin letnich w sezonie 2026.
Na plantacjach malin przeznaczonych do zbioru letniego obserwuje się obecnie występowanie kwieciaka malinowca oraz mszyc, a także charakterystyczne objawy ich żerowania (fot. 6–8). Przed kwitnieniem oraz w okresie kwitnienia konieczne jest prowadzenie regularnych lustracji plantacji pod kątem obecności kwieciaka malinowca. Na początku kwitnienia za próg zagrożenia przyjmuje się stwierdzenie dwóch chrząszczy na 200 ocenianych kwiatostanów.
Monitoring mszyc powinien być prowadzony co 10–14 dni poprzez ocenę 200 losowo wybranych pędów. Próg zagrożenia stanowi zasiedlenie 5% pędów. W uprawach polowych malin jesiennych obserwuje się również uszkodzenia powodowane przez larwy zwójek, które uszkadzają liście oraz wierzchołki pędów (fot. 9).
Dotychczas na monitorowanych plantacjach nie stwierdzono obecności przędziorka chmielowca, jednak ze względu na możliwość szybkiego rozwoju jego populacji konieczne jest systematyczne prowadzenie lustracji. Monitoring tego szkodnika polega na ocenie 200 liści. W przypadku odmian owocujących na pędach dwuletnich w czerwcu i lipcu próg zagrożenia przed kwitnieniem wynosi 1–2 osobniki ruchome na jeden liść liścia złożonego, natomiast po pełni kwitnienia wzrasta do 2–3 i więcej osobników ruchomych na jeden liść liścia złożonego. Na odmianach owocujących na pędach jednorocznych próg zagrożenia od początku wegetacji do końca sierpnia lub początku września wynosi 1 osobnik ruchomy na jeden liść liścia złożonego.
Szczególną uwagę należy zwrócić na plantacje odmiany ‘Glen Ample’, które powinny być monitorowane pod kątem występowania szpeciela przebarwiacza malinowego. Gatunek ten jest wektorem wirusa plamistości liści maliny i może przyczyniać się do pogorszenia zdrowotności oraz produktywności roślin.
Spośród chorób, które w zależności od przebiegu warunków pogodowych mogą stanowić zagrożenie dla plantacji, należy wymienić zamieranie pędów maliny, szarą pleśń oraz rdzę maliny. Ograniczenie ryzyka wystąpienia zamierania pędów wymaga terminowego rozpoczęcia ochrony młodych przyrostów. Pierwszy zabieg fungicydowy powinien zostać wykonany, gdy nowe pędy osiągną wysokość 10–20 cm.
W okresie kwitnienia zaleca się profilaktyczne wykonanie trzech zabiegów przeciwko szarej pleśni, szczególnie na plantacjach o wysokim potencjale plonowania oraz w przypadku występowania opadów i podwyższonej wilgotności powietrza.
Aktualne warunki pogodowe nie sprzyjają rozwojowi rdzy maliny, której infekcjom sprzyjają opady deszczu oraz wyższe temperatury. Należy jednak pamiętać, że warunki atmosferyczne mogą ulec szybkiej zmianie, dlatego wskazane jest regularne monitorowanie plantacji. Pierwszym objawem choroby są żółtopomarańczowe skupienia zarodników (ecja) pojawiające się na górnej stronie liści. Po zaobserwowaniu pierwszych symptomów zaleca się wykonanie dwóch zabiegów fungicydowych w odstępie 10–14 dni, najlepiej z wykorzystaniem preparatów należących do różnych grup chemicznych.
Plantacje powinny być również regularnie lustrowane pod kątem występowania chorób wirusowych. Rośliny wykazujące objawy porażenia należy usuwać z plantacji, ograniczając tym samym źródło infekcji. Istotnym elementem profilaktyki jest także skuteczne zwalczanie mszyc, które są jednymi z najważniejszych wektorów wirusów występujących w uprawie maliny.
Propozycje zabiegów w okresie przed kwitnieniem
Kwieciak malinowiec
Apis 200 SE, Aceptir 200 SE, Los Ovados 200 SE – stosować od fazy, gdy pąki kwiatowe są zamknięte w jasnobrązowych łuskach, do fazy pełni kwitnienia, gdy przynajmniej 50% kwiatów rozwiniętych, opadają pierwsze płatki (BBCH 51-65), w dawce 0,2 l/ha z dodatkiem adjuwanta Asystent+ (0,2 l/ha).
Środek ten zwalcza również pryszczarka namalinka łodygowego. Aby monitorować obecność tego szkodnika dobrze jest wywiesić pułapki feromonowe.
Zwójki
Apis 200 SE, Aceptir 200 SE, Los Ovados 200 SE – Stosować od fazy, gdy pąki kwiatowe są zamknięte w jasnobrązowych łuskach, do fazy pełni kwitnienia, gdy przynajmniej 50% kwiatów rozwiniętych, opadają pierwsze płatki (BBCH 51-65), w dawce 0,2 l/ha z dodatkiem adjuwanta Asystent+ 0,2 l/ha.
benzoesan emamektyny – Stosować od początku fazy rozwoju liści do widocznych pierwszych pąków kwiatowych (BBCH 11–55), w dawce 1,25–1,5 kg/ha.
Zamieranie pędów
Puenta 62,50 WG – pierwszy zabieg wykonać przed kwitnieniem, w okresie, gdy nowe pędy osiągną wysokość 10-20 cm, następne zabiegi wykonywać co 10 dni – w fazie kwitnienia (początek kwitnienia, pełnia kwitnienia i koniec kwitnienia) oraz po zbiorze owoców i wycięciu starych pędów owoconośnych, w zależności od momentu wystąpienia choroby oraz od stopnia jej nasilenia w dawce 0,8-1,0 kg/ha,
boskalid + piraklostrobina np. Klapton 33 WG – pierwszy zabieg wykonać przed kwitnieniem, gdy nowe pędy osiągną wysokość 10-20 cm (BBCH 51), kolejne zabiegi wykonać okresie kwitnienia (BBCH 61-69) lub po zbiorze owoców, po wycięciu starych pędów owoconośnych (BBCH 89-90) w dawce 1,8 kg/ha,
fluopyram + trifloksystrobina – pierwszy zabieg wykonać przed kwitnieniem, gdy nowe pędy osiągną wysokość 10-20 cm lub po zauważeniu pierwszych objawów w dawce 0,8 l/ha,
Pythium oligandrum – malina letnia: stosować wiosną po ruszeniu wegetacji oraz po zbiorach w celu ochrony jednorocznych nowych pędów, Malina jesienna: stosować, gdy młode pędy osiągną 15-20 cm wysokości w dawce 0,15-0,2 kg/ha.
Propozycje zabiegów w czasie kwitnienia
Kwieciak malinowiec
Aceptir 200 SE, Apis 200 SE, Los Ovados 200 SE (subst. czynna – acetamipryd) – Stosować od fazy gdy pąki kwiatowe zamknięte w jasnobrązowych łuskach do fazy pełni kwitnienia gdy przynajmniej 50% kwiatów rozwiniętych, opadają pierwsze płatki (BBCH 51–65), w dawce 0,2 l/ha z dodatkiem adjuwanta Asystent+ 0,2 l/ha.
Zwójki
Aceptir 200 SE, Apis 200 SE, Los Ovados 200 SE (subst. czynna – acetamipryd) – Stosować od fazy gdy pąki kwiatowe zamknięte w jasnobrązowych łuskach do fazy pełni kwitnienia gdy przynajmniej 50% kwiatów rozwiniętych, opadają pierwsze płatki (BBCH 51–65), w dawce 0,2 l/ha z dodatkiem adjuwanta Asystent+ 0,2 l/ha.
Mszyce
kwasy tłuszczowe C14 do C20 – stosować niezwłocznie po pojawieniu się pierwszych objawów występowania szkodników, od fazy rozwoju liści, do fazy gdy owoce są dojrzałe do konsumpcji (BBCH 10–89), w dawce (10,0 l/ha),
Aceptir 200 SE, Apis 200 SE, Los Ovados 200 SE (subst. czynna – acetamipryd) – Stosować od fazy gdy pąki kwiatowe zamknięte w jasnobrązowych łuskach do fazy pełni kwitnienia gdy przynajmniej 50% kwiatów rozwiniętych, opadają pierwsze płatki (BBCH 51–65), w dawce 0,2 l/ha z dodatkiem adjuwanta Asystent+ 0,2 l/ha.
Przędziorek chmielowiec
fenpiroksymat – opryskiwać po wystąpieniu szkodnika niezależnie od fazy rozwojowej roślin z zachowaniem okresu karencji, w dawce 1,5 l/ha,
Beauveria bassiana, szczep ATCC 74040 – środek stosować od fazy pierwszego całkowicie rozwiniętego liścia do fazy pełnej dojrzałości (BBCH 11-89) w dawce 1,0-2,0 l/ha.
Innowacyjna kompozycja niejonowych surfaktantów i polimerów – RODEO – stosować niezwłocznie po pojawieniu się szkodników, od fazy rozwoju liści, do fazy gdy owoce są dojrzałe do konsumpcji, w dawce (1,0 l/ha), zwiększa on skuteczność tradycyjnych środków ochrony roślin poprzez stworzenie lepkiej powłoki, unieruchamiającej drobne szkodniki.
Szpeciel przebarwiacz malinowy
Zabiegi przędziorkobójcze ograniczają występowanie szpeciela.
Zamieranie pędów
Puenta 62,50 WG – pierwszy zabieg wykonać przed kwitnieniem, w okresie, gdy nowe pędy osiągną wysokość 10-20 cm, następne zabiegi wykonywać co 10 dni – w fazie kwitnienia (początek kwitnienia, pełnia kwitnienia i koniec kwitnienia) oraz po zbiorze owoców i wycięciu starych pędów owoconośnych, w zależności od momentu wystąpienia choroby oraz od stopnia jej nasilenia, w dawce 0,8-1,0 kg/ha,
boskalid + piraklostrobina np. Klapton 33 WG – pierwszy zabieg wykonać przed kwitnieniem, gdy nowe pędy osiągną wysokość 10-20 cm (BBCH 51), kolejne zabiegi wykonać okresie kwitnienia (BBCH 61-69) lub po zbiorze owoców, po wycięciu starych pędów owoconośnych (BBCH 89-90), w dawce 1,8 kg/ha,
fluopyram + trifloksystrobina – pierwszy zabieg wykonać przed kwitnieniem, gdy nowe pędy osiągną wysokość 10-20 cm lub po zauważeniu pierwszych objawów, w dawce 0,8 l/ha,
Szara pleśń
Puenta 62,50 WG – przeciwko szarej pleśni 3 razy w sezonie wegetacyjnym co 10 dni w fazie kwitnienia, od momentu pojawienia się 10% kwiatów, w dawce 0,8-1,0 kg/ha,
boskalid + piraklostrobina np. Klapton 33 WG – do zwalczania szarej pleśni środek stosować od początku fazy kwitnienia (BBCH 61), w dawce 1,8 kg/ha,
fluopyram + trifloksystrobina – do zwalczania szarej pleśni środek stosować od początku fazy kwitnienia, w dawce 0,8 l/ha,
Bacillus amyloliquefaciens, szczep MBI600 – stosować od fazy, gdy rozwinięty jest pierwszy liść do fazy zaawansowanego dojrzewania, gdy pierwsze owoce osiągają charakterystyczną dla gatunku barwę (BBCH 11-85), w dawce 0,5 kg/ha,
pirymetanil np. Batalion 450 SC – stosować w okresie największego zagrożenia chorobami w pełni kwitnienia oraz po zbiorze owoców i wycięciu starych pędów (BBCH 65-87), w dawce 1,66 l/ha,
Pythium oligandrum – przeciwko szarej pleśni środek stosować od początku kwitnienia do końca zbioru owoców, w dawce 0,15-0,2 kg/ha.
Rdza maliny
fluopyram + trifloksystrobina – pierwszy zabieg wykonać przed kwitnieniem po zauważeniu pierwszych objawów w dawce 0,8 l/ha,
azoksystrobina + difenokonazol – stosować zapobiegawczo lub natychmiast po wystąpieniu pierwszych objawów choroby, od momentu osiągnięcia przez pędy około 20% typowej długości do końca fazy dojrzewania owoców (BBCH 32-79) w dawce 1,0 l/ha.
Pamiętajmy!
Rośliny pełne wigoru to rośliny silniej opierające się chorobom i szkodnikom. Stąd warto wykożystać produkt Bakto G-Stop, zawierający bakterie z rodz. Bacillus, które wspomagają rozwój roślin. Wytwarzane przez nie metabolity, dostarczają m.in. witaminy oraz analogi hormonów roślinnych, w praktyce podnoszą odporność roślin, w tym także odporność na niekorzystne czynniki środowiskowe. Dawka produktu 0,5-1 l/ha. Produkt ten można połączyć w jednym zabiegu z typowymi fungicydami i/lub insektycydami. Można również zastosować łącznie z produktem CuPROTE, zawierającym heptaglukonian miedzi, indukujący naturalne mechanizmy obronne rośliny (wpływa m.in. na syntezę fitoaleksyn). Dawka produktu 1-3 l/ha.
Partnerami monitoringu plantacji są firmy: Chemirol i Invigo
