Z przygotowanego komunikatu dowiecie się gdzie i jakie wystąpią przymrozki na bazie mokrego termometru w dniach 21 i 22 kwietnia. Jaki może być poziom uszkodzeń kwiatów w zależności od temperatury mokrego termometru oraz jakie zabiegi można jeszcze wykonać, aby ograniczyć uszkodzenia pąków i kwiatów przez przymrozki.
Mapa 1. Opis obszarów zagrożonych przymrozkami na podstawie mokrego termometru 20-22 kwiecień 2026
Na podstawie prognozy temperatury mokrego termometru (mapa w załączeniu) informujemy o wysokim ryzyku wystąpienia przymrozków wiosennych na terenie niemal całej Polski w najbliższych 2 dobach. Zagrożenie dotyczy okresu szczególnie wrażliwego dla upraw sadowniczych — biały/różowy pąk, kwitnienia i zawiązywania owoców.
Skala zagrożenia według regionów
- Strefa największego ryzyka (poniżej −2,5°C): Dolny Śląsk (okolice Leszna, Głogowa, Legnicy, Wrocławia), Zachodnia Wielkopolska, Lokalnie Pomorze Środkowe (rejon Szczecinka), miejscami w regionie Grójca
- Strefa wysokiego ryzyka (od −1°C do −2,5°C) — dominująca na mapie, obejmuje większość kraju: Centralna i wschodnia Polska (Mazowsze, Lubelszczyzna, Podkarpacie), Kujawy, Wielkopolska, Ziemia Łódzka, Małopolska, Świętokrzyskie, Śląsk
- Strefa umiarkowanego ryzyka (0°C do −1°C) — lokalnie na Podkarpaciu, w okolicach Sandomierza, Krosna i na pograniczu ze Słowacją.
Wykres 1. Przykładowe dane z systemu Farm Smart Alert dotyczącego prognozę mokrego termometru w miejscowości Rosołów na zachód od Grójca
Czym jest temperatura mokrego termometru
Jest to temperatura, do której schładza się powierzchnia roślin na skutek parowania wody. W praktyce lepiej niż temperatura powietrza pokazuje moment, w którym zaczyna dochodzić do zamarzania tkanek roślinnych.
Interpretacja mapy w stosunku do kwiatów roślin sadowniczych:
Temperatura mokrego termometru na poziomie 0°C oznacza brak ryzyka uszkodzeń kwiatów roślin jagodowych. Przy –1°C zaczynają się pierwsze niewielkie uszkodzenia. W zakresie –1.5 do –2°C pojawia się realne ryzyko strat w kwiatach. Przy temperaturze poniżej –2.5°C mamy do czynienia z dużymi stratami, natomiast poniżej –4°C sytuacja staje się krytyczna i możliwe są bardzo wysokie straty plonu.
Tabela 1. Poziom uszkodzeń kwiatów roślin jagodowych w zależności od temperatury mokrego termometru oraz poziom ograniczenia uszkodzeń dzięki działaniom zapobiegawczym w dniu poprzedzającym przymrozek
Możliwości ograniczenia strat
Przed wystąpieniem przymrozku: monitorować prognozowania i wskazania własnych stacji meteorologicznych (temperatura mokrego termometru jest kluczowa przy planowaniu deszczowania nadkoronowego). Jeśli nie posiada się własnej stacji meteorologicznej warto skorzystać z systemu Farm Smart Alert – wstawienia wirtualnej stacji meteorologicznej z prognozowaniem wystąpienia przymrozków na bazie mokrego termometru w swoim sadzie.
Zadbać o wilgotność gleby (sucha gleba zwiększa ryzyko przymrozku radiacyjnego — skosić trawę w międzyrzędziach. Nawodnienie gleby wykonane w dzień poprzedzający przymrozek (najlepiej w godzinach 12 00 – 18 00). Nawodnienie gleby nie wpływa znacząco na temperaturę mokrego termometru, ale zwiększa ilość ciepła oddawanego przez glebę w nocy. Taki zabieg może podnieść temperaturę przy roślinach o około 0.5 do 2°C. W praktyce pozwala to ograniczyć straty o około 20–40%. Jeśli przed przymrozkiem wystąpi deszcz w ilości 5-6 litrów na 1 metr kwadratowy – wtedy nie jest wymagane nawodnienie.
Na zabieg ochronny: zagęszczanie soków i przygotowanie metabolizmu roślin do stresu jest już za późno, to należało wykonać w ubiegłym tygodniu. Producenci, którzy nie stosują przykrywania agrowłókniną, nie mają systemu przeciw przymrozkowego czy wiatraków mogą jeszcze ograniczyć straty w kwitnących uprawach poprzez oprysk wieczorem roślinnym glikolem propylenowym lub gliceryną wraz z dodatkiem krzemu (najlepiej krzemianu z zeolitu lub krzemionki amorficznej z ziemi okrzemkowej, które mają dużą powierzchnię właściwą). Taki zabieg obniża punkt zamarzania mikrofilmu na liściu/pąku/kwiatu oraz ogranicza inicjację kryształów lodu na powierzchni. Taki oprysk może w sprzyjających warunkach zwiększyć efekt ochronny i ograniczyć straty łącznie z nawadnianiem nawet o 30–60%.
Czego nie można stosować bezpośrednio przed przymrozkiem?
1. Nawożenia roślin azotem, następuje pobudzenie wzrostu, uwodnienie komórek i obniżenie koncentracji cukrów, rośliny są mniej odporne na mróz.
2. Stosowania biostymulacji, które silnie stymulują wzrost:
- produkty z wysoką zawartością auksyn, giberelin, cytokininy (roślina wychodzi ze stanu spoczynku i traci naturalną odporność na stres chłodu).
- aminokwasy w dużych dawkach, szczególnie jeśli dominują aminokwasy wzrostowe (np. glutamina, glicyna).
- Agro ECA Protect do 3 dni przed przymrozkiem – kwas podchlorawy zawarty w produkcie wymusza otwieranie aparatów szparkowych. Zwiększa to podatność tkanek na uszkodzenia mrozowe.
Dodatkowe ryzyko – Pseudomonas syringae
Jeśli w poprzednim sezonie występowały w uprawie borówki problemy z tą bakterią, ryzyko uszkodzeń jest wyższe. Bakterie Pseudomonas syringae są bardzo istotne przy przymrozkach sadowniczych, bo wiele szczepów ma białka nukleacji lodu (INA – ice nucleation active proteins). To oznacza, że potrafią zainicjować tworzenie kryształków lodu przy temperaturach wyższych niż normalnie zamarza czysta woda.
Osoby zainteresowane uzyskiwaniem informacji na temat danych pogodowych, w tym informacji na temat zagrożenia przymrozkami na bazie mokrego termometru w swoim gospodarstwie – bez instalacji fizycznej stacji meteorologicznej zapraszamy na stronę farmsmart.pl
