W nowoczesnej produkcji malin czy jeżyn pod osłonami fertygacja coraz rzadziej opiera się wyłącznie na prostym podawaniu wody i nawozów według czasu. W gospodarstwach o większej skali system musi jednocześnie kontrolować ciśnienie, przepływ, pH i EC pożywki, reagować na radiację oraz korzystać z informacji pochodzących bezpośrednio z podłoża. Jak wygląda taki układ w praktyce? Maciej Puła z firmy Poldrip pokazywał nam rozwiązania zastosowane w pompowni zasilającej tunele i daszki z malinami.
W prezentowanym gospodarstwie system nawadniania oparty jest na trzech niezależnych sterownikach fertygacyjnych. Każdy z nich może obsługiwać inną część plantacji, co pozwala prowadzić jednocześnie kilka programów nawodnieniowych.
Takie rozwiązanie daje również dodatkowe zabezpieczenie. Jeżeli z jednym ze sterowników pojawi się problem, jego funkcję może przejąć kolejny. Dzięki temu nie jesteśmy całkowicie uzależnieni od jednego urządzenia – wyjaśnia Maciej Puła.
Przy produkcji malin w pojemnikach jest to szczególnie istotne. W okresie silnego nasłonecznienia nawet stosunkowo krótka przerwa w nawadnianiu może odbić się na kondycji roślin i jakości owoców.
Stałe ciśnienie niezależnie od przepływu
W sterownikach zastosowano falowniki, które regulują pracę pomp w taki sposób, aby niezależnie od aktualnego przepływu utrzymywać stałe ciśnienie w instalacji. Każda pompa kontroluje więc ciśnienie pożywki podawanej dalej do systemu. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy w różnych momentach uruchamiana jest inna liczba sekcji. Bez regulacji zmiana liczby pracujących zaworów mogłaby powodować wahania ciśnienia, a w konsekwencji również różnice w komforcie pracy emiterów. Falowniki oszczędzają zużycie energii elektrycznej z zatem i kosztów eksploatacyjnych instalacji.
Choć każdy sterownik jest niezależny, wszystkie urządzenia zostały ze sobą połączone. Z jednego panelu można obsługiwać również pozostałe sterowniki. System pracuje także online i jest zintegrowany z aplikacją mobilną. Dzięki temu plantator może sprawdzić pracę instalacji właściwie z dowolnego miejsca.
Niezależnie od tego, czy jesteśmy w gospodarstwie, w innej części Polski czy za granicą, możemy zobaczyć, co dzieje się z systemem, uruchomić nawadnianie albo skorygować wcześniej ustawiony program – mówi przedstawiciel Poldrip.
Zdalny dostęp ma również znaczenie serwisowe. Po udostępnieniu systemu pracownik Poldrip może sprawdzić parametry pracy sterownika bez konieczności przyjazdu do gospodarstwa.
Radiacja zamiast podlewania wyłącznie „z zegarka”
Do sterowników podłączone są czujniki radiacji. Program może obliczać sumę energii docierającej do roślin i na tej podstawie uruchamiać kolejne cykle nawodnieniowe. Jest to rozwiązanie znacznie bardziej elastyczne niż nawadnianie wyłącznie o stałych godzinach. W słoneczny dzień kolejne dawki mogą być uruchamiane częściej, natomiast przy pochmurnej pogodzie odstępy pomiędzy nimi automatycznie się wydłużają. Możemy korygować automatycznie parametry EC wraz ze wzrostem nasłonecznienia.
Ale radiacja nie daje jeszcze pełnej odpowiedzi na pytanie, co dzieje się z wodą po podaniu jej do doniczki. Dlatego kolejnym elementem systemu są czujniki zamontowane w podłożu.
W prezentowanej instalacji wykorzystywany jest system pomiaru parametrów strefy korzeniowej. Czujnik znajdujący się w tunelu dostarcza informacji o wilgotności podłoża, jego temperaturze oraz EC. Dzięki temu plantator może nie tylko zobaczyć, że wykonano cykl nawadniania, ale także sprawdzić jego efekt.
Możemy ocenić, do jakiego poziomu wzrosła wilgotność po podlaniu i jak szybko później spada. To pozwala zweryfikować, czy ustawiony przez nas program jest właściwy – tłumaczy Maciej Puła. W praktyce radiacja mówi więc, kiedy roślina może potrzebować kolejnej dawki, a czujnik podłoża pokazuje, czy wcześniejsza dawka rzeczywiście była odpowiednia.
Zdalnie można wykryć nawet problem z filtrem
System kontroluje również przepływ w instalacji. Jeżeli komputer zna liczbę pracujących kroplowników oraz oczekiwany przepływ, może zauważyć sytuację, w której rzeczywista wartość zaczyna spadać. Jedną z przyczyn może być np. zanieczyszczenie filtra.
Jeżeli przepływ zaczyna odbiegać od tego, który powinien wynikać z liczby kroplowników, możemy bardzo szybko sprawdzić, czy problem nie znajduje się właśnie na filtracji – wyjaśnia przedstawiciel Poldrip.
W starszych rozwiązaniach nawet drobny problem wymagał czasem wizyty serwisanta w gospodarstwie. Obecnie część diagnostyki można wykonać zdalnie, analizując parametry widoczne w aplikacji.
Zbyt mocny koncentrat też może powodować problemy
Zdalna kontrola pomaga także w wychwytywaniu błędów podczas przygotowywania koncentratów nawozowych i kwasu. Maciej Puła zwraca uwagę, że częstym problemem jest sporządzanie zbyt mocno stężonych roztworów. Plantator chce przygotować zapas koncentratu na kilka dni czy nawet cały tydzień, ale bardzo wysokie stężenie utrudnia sterownikowi precyzyjne dozowanie.
Przy zbyt mocnym koncentracie pojawiają się duże oscylacje parametrów. Na podstawie pracy systemu bardzo szybko możemy zobaczyć, czy przygotowany nawóz albo kwas jest zbyt stężony – mówi Maciej Puła.
Im mniejsza dawka skoncentrowanego roztworu musi zostać precyzyjnie dozowana, tym większego znaczenia nabiera dokładność układu dozującego.
Nawet najlepszy sterownik nie będzie pracował prawidłowo, jeśli czujniki podają błędne wartości. Dlatego Poldrip zaleca systematyczną kontrolę i kalibrację sond. W przypadku sondy pH wykorzystywane są dwa roztwory buforowe – pH 7 oraz pH 4. Procedura w sterowniku została uproszczona: sonda trafia kolejno do odpowiedniego buforu, a system po wybraniu właściwej funkcji sam przeprowadza proces kalibracji.
Maciej Puła rekomenduje, aby kalibrację sondy pH wykonywać mniej więcej raz w miesiącu, a samą sondę wymieniać orientacyjnie co dwa lata.
W przypadku EC Poldrip stosuje sondę tubową, która – według przedstawiciela firmy – jest mniej podatna na zanieczyszczenie niż rozwiązania punktowe. Dzięki temu jej kalibracja może być wykonywana rzadziej, np. co około trzy miesiące.
Regularna kontrola tych elementów ma ogromne znaczenie, ponieważ błędny odczyt sondy może prowadzić do tego, że komputer będzie bardzo dokładnie utrzymywał… niewłaściwy parametr.
Co zrobić, jeśli woda głębinowa jest słaba?
Nie w każdym gospodarstwie problem da się rozwiązać samym doborem nawozów. Zdarzają się ujęcia wody głębinowej o takich parametrach, że przygotowanie właściwej pożywki staje się bardzo trudne. W takiej sytuacji jednym z rozwiązań jest mieszanie wody głębinowej z deszczówką. System może kontrolować EC wody zasilającej i odpowiednio dobierać proporcję obu źródeł. Woda deszczowa rozcieńcza niepożądane składniki występujące w wodzie studziennej i pozwala uzyskać lepszą bazę do późniejszego przygotowania pożywki. Dopiero wtedy można skuteczniej sterować końcowym EC i składem roztworu podawanego pod rośliny.
Jak przygotowywać nawozy?
Poldrip oferuje również zbiorniki do przygotowywania koncentratów wyposażone w mieszadła mechaniczne. Zdaniem Macieja Puły ma to szczególne znaczenie w przypadku nawozów zawierających składniki chelatowane. Wprowadzanie dużej ilości powietrza do skoncentrowanego roztworu może powodować intensywne pienienie i sprzyjać procesom utleniania. Mieszadło mechaniczne pozwala dokładnie rozpuścić nawóz, nie wtłaczając jednocześnie nadmiernej ilości powietrza do koncentratu.
Zbiorniki wykonywane są z polipropylenu lub polietylenu. Typowym rozwiązaniem w większych obiektach są pojemności 2–3 m³. Zbiorniki około 1 m³ stosowane są raczej w mniejszych instalacjach, ponieważ przy dużym zużyciu pożywki wymagałyby bardzo częstego przygotowywania kolejnych partii koncentratu.
Mikser nawozowy coraz bardziej przypomina centrum zarządzania uprawą
Sterownik fertygacyjny nie służy już więc tylko do tego, aby w określonej chwili otworzyć zawór i podać nawozy. W jednym systemie zbiegają się informacje dotyczące: przepływu i ciśnienia w instalacji, pH i EC pożywki, sumy radiacji, wilgotności i temperatury podłoża, EC w strefie korzeniowej oraz pracy poszczególnych sekcji. Do tego dochodzi możliwość zdalnego sterowania i diagnostyki. To właśnie integracja tych danych staje się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju fertygacji w intensywnej produkcji malin.
Najważniejszym celem wszystkich tych rozwiązań nie jest jednak zastąpienie plantatora komputerem. System ma dawać mu więcej informacji i możliwość szybszego reagowania. Radiacja pomaga określić zapotrzebowanie związane z pogodą. Czujnik wilgotności pokazuje reakcję podłoża. Pomiar przepływu może sygnalizować problem z instalacją. Kontrola pH i EC pozwala utrzymać właściwe parametry pożywki.
Dopiero zestawienie wszystkich tych informacji pozwala podejmować bardziej precyzyjne decyzje.
Więcej o fertygacji w dodatku „Jagodnika” 7/2026
Mikser nawozowy i system sterowania są jednym z elementów całej technologii nawadniania roślin jagodowych. Równie ważne pozostają jakość wody, filtracja, dobór kroplowników, wielkość pojedynczej dawki, częstotliwość cykli oraz kontrola tego, co dzieje się z pożywką już po jej podaniu do strefy korzeniowej.
Znacznie szerzej zagadnienia te omawiamy w dodatku tematycznym poświęconym nawadnianiu, opublikowanym w czasopiśmie „Jagodnik” 7/2026. Partnerem wydania jest firma Poldrip.
W filmie towarzyszącym temu materiałowi Maciej Puła pokazuje bezpośrednio w pompowni, jak skonfigurowane są sterowniki, w jaki sposób działają aplikacja, pomiar radiacji i czujniki podłoża oraz na co zwracać uwagę przy kalibracji sond pH i EC.
Materiał został przygotowany we współpracy z firmą Poldrip
