Przez lata w wielu gospodarstwach najważniejsze pytanie brzmiało – ile można wyprodukować? Coraz częściej powinno ono jednak brzmieć – jaką wartość można uzyskać z hektara? To pozornie niewielka różnica, ale w praktyce zmienia sposób myślenia o całym gospodarstwie. I chyba właśnie to jest najważniejsza zmiana, którą pokazuje nam borówka. Wchodzimy w czas, w którym o przewadze nie będzie decydowała wyłącznie powierzchnia plantacji, liczba tuneli czy ton w skrzynkach. O wyniku zadecyduje umiejętność połączenia produkcji z technologią, odmianą, jakością, logistyką i sprzedażą.
Ważne sprawy
Samo ograniczenie importu borówki nie rozwiąże problemu
Borówki importowane obecne na półkach sklepów sieciowych wszczycie sezonu zbiorów w Polsce słusznie budzą wściekłość naszych plantatorów. Wtym roku oburzenie jest tym większe, że mamy trudny sezon, co spowodowane zostało najpierw wiosennymi przymrozkami, apóźniej suszą. Każdemu zależy, by jak najlepiej sprzedać, tak ciężko uzyskane owoce. Trudno się więc dziwić emocjom. Zanim jednak zaczniemy domagać się zakazów, ograniczeń i interwencji państwa, warto na chwilę odłożyć nerwy ina chłodno zastanowić się, dlaczego wogóle dochodzi do takich sytuacji i jak rzeczywiście możemy się przed nimi bronić.
Partner Numeru
Radiacja, wilgotność, drenaż. Nowy poziom sterowania fertygacją
Znaczny areał roślin jagodowych pod osłonami – intensywna uprawa malin i rozwijająca się jeżyn – wymaga nie tylko odpowiednich tuneli oraz materiału szkółkarskiego. W gospodarstwie ogrodniczym Novita, należącym do spółki Nowalijka z okolic Piotrkowa Trybunalskiego, jednym z fundamentów technologii stały się precyzyjne systemy nawadniania i fertygacji. Korzysta się z kilku ujęć wody i jest ona przygotowywana, w zależności od parametrów każdego z nich. Pożywka podawana jest przez sterowane komputerowo miksery, a na kolejnym etapie zamontowano czujniki wilgotności podłoża pozwalające zweryfikować, czy potrzeby roślin zostają prawidłowo zaspokojone. Rozwiązania wykorzystywane w tym gospodarstwie przedstawili pracujący w nim agronom Tomasz Jagodziński oraz Maciej Puła z firmy Poldrip.
Nowoczesne systemy nawadniania w uprawie w substracie
Produkcja truskawek w substratach daje możliwość precyzyjnego sterowania wzrostem i plonowaniem roślin. Jednocześnie stawia wysokie wymagania wobec systemu nawadniającego. Niewielka objętość podłoża sprawia, że zarówno niedobór wody, jak i błędy w składzie czy dawkowaniu pożywki szybko odbijają się na kondycji roślin. Dlatego w nowoczesnych obiektach instalacja nawadniająca przestaje być jedynie systemem dostarczającym wodę. Coraz częściej staje się częścią rozbudowanego układu, w którym kontroluje się podawanie pożywki, drenaż, parametry substratu, a nawet klimat panujący w tunelach.
Trzy gospodarstwa, trzy systemy nawadniania i fertygacji
Jednym z najważniejszych elementów w nowoczesnych uprawach truskawek i malin jest woda, ale nie tylko jej dostępność decyduje o powodzeniu całej inwestycji. Równie ważne są jakość wody, sposób jej przygotowania, w tym dobór filtrów, rozwiązanie hydrauliczne, precyzja dozowania nawozów oraz możliwość sterowania całym systemem nawadniania czy fertygacji. Wspólnie z Jarosławem Markusem z firmy Poldrip odwiedziliśmy trzy gospodarstwa w rejonie Czerwińska nad Wisłą. Każde ma inną specyfikę produkcji i inne rozwiązania techniczne, ale wszystkie pokazują, jak ważne jest kompleksowe podejście do projektowania instalacji nawadniającej.
.
Truskawka
Niemiecki model nowoczesnych samozbiorów
Na zachodzie Niemiec w okolicach Dortmundu, w miejscowości Bottrop-Kirchhellen – w regionie o silnych tradycjach rolniczych – działa gospodarstwo Umberg, którego historia sięga XII wieku. Pierwsza pisemna wzmianka o rodzinie prowadzącej farmę pochodzi z listopada 1163 roku i przypomina o obowiązku płacenia podatków. Jak żartuje obecny gospodarz Jörg Umberg, dawniej Kościół przypominał o obowiązku płacenia podatków groźbą wiecznego potępienia, dziś robią to urzędy. Zmieniły się narzędzia nacisku, ale jedno pozostało niezmienne – ziemia, produkcja i konieczność przystosowania się do kolejnych czasów.
Od zdrowej gleby po bezpieczne zbiory
Skuteczna ochrona plantacji truskawek nie zaczyna się wraz z pojawieniem się pierwszych objawów chorób. Coraz większego znaczenia nabierają profilaktyka, właściwe zmianowanie oraz poprawa zdrowotności gleby, a także rozwiązania biologiczne uzupełniające tradycyjne programy ochrony. Podczas finału „Truskawkowych Inspiracji”, który odbył się 13 czerwca w Hornigach, w gospodarstwie Magdaleny i Mateusza Włodarczyków (czyt. też „Jagodnik” 6/2026), specjaliści omawiali zarówno najważniejsze zagrożenia sezonu 2026, jak i sposoby ograniczania presji patogenów w kolejnych latach. Wiele miejsca poświęcono także specyficznym wyzwaniom tegorocznej wiosny, związanym z dużymi spadkami temperatur i wynikającym z nich konsekwencjom.
W poszukiwaniu lepszych odmian i technologii
Nowe odmiany truskawki, uprawa odmian „czerwcowych” na rynnach, dobór materiału nasadzeniowego oraz możliwości wydłużenia sezonu zbiorów to tylko część zagadnień prezentowanych w kwietniu podczas Dnia Tunelowego w Stacji Doświadczalnej w Köln-Auweiler w Niemczech (czyt. też „Jagodnik” 5 i 6/2026). Prowadzone tam doświadczenia pokazują, jak szybko zmienia się technologia produkcji truskawek i jak wiele nowych odmian oraz numerów hodowlanych może w najbliższych latach trafić do profesjonalnej produkcji. Które mają największy potencjał? Czy zawsze korzystanie z najdroższych i najsilniejszych sadzonek pozwala uzyskać najwyższy plon? Czym można wypełnić lukę między standardowym sezonem a okresem plonowania truskawki ‘Malwina’? Prezentowane wyniki doświadczeń dają na te pytania kilka interesujących odpowiedzi.
Truskawki z Kurowic
Piotr Zieliński prowadzi ponad dwuhektarową plantację truskawek w Kurowicach w województwie łódzkim. Owoce produkuje w tunelach pojedynczych i w otwartym gruncie, a siłą gospodarstwa jest jego marka – Truskawki z Kurowic – która jest już rozpoznawalna nie tylko w najbliższej okolicy. Gospodarz wraz z najbliższymi dużo wysiłku wkłada w prowadzenie sprzedaży bezpośredniej oraz promocję w mediach społecznościowych.
Dwa modele i jedna wspólna cecha – konsekwencja
W drugiej połowie maja, w rejonie Czerwińska nad Wisłą i Płońska odwiedziłem dwa gospodarstwa, w których uprawiane są w otwartym gruncie truskawki. Różnią się skalą produkcji, systemem sprzedaży i podejściem do technologii, ale pokazują, jak wymagający stał się dziś profesjonalny system takiej uprawy. Gospodarstwa te zwiedzałem w ostatnich dniach maja wspólnie z Jackiem Witkowskim z firmy Timac Agro Polska, który od wielu lat współpracuje z plantatorami i doradza im w zakresie nie tylko nawożenia, ale również ochrony.
Malina
O przyszłości produkcji
Jesteśmy w punkcie zwrotnym, od którego zależy, jak dalej będzie rozwijała się branża malin i jeżyn – to główna teza Jorge’a Duarte’a, eksperta i doradcy z portugalskiego przedsiębiorstwa Hortitool Consulting. Przedstawił ją podczas wydarzenia Berry Area odbywającego się w ramach kwietniowych targów Macfrut 2026 w Rimini (czyt. też „Jagodnik” 6/2026). Kluczowe stają się jakość i smak owoców, ale według prelegenta, dalszy rozwój tego sektora ograniczany jest przede wszystkim przez dostęp do materiału genetycznego i organizację rynku.
W tunelach pod presją zagrożeń (cz. II)
W pierwszej części relacji ze szkolenia Berry Trip 2026 (czyt. „Jagodnik” 6/2026), zorganizowanego w gospodarstwie Pawła Chojnackiego w Promnej-Kolonii, dużo miejsca poświęcono problemom, z jakimi producenci malin mierzyli się w mijającym sezonie. Mowa była m.in. o skutkach trudnego przezimowania roślin i gwałtownych zmian temperatur, ochronie plantacji przed silnymi przymrozkami oraz znaczeniu właściwego zabezpieczenia tuneli. Ważnym tematem była również jakość materiału nasadzeniowego, dobór odmian i liczby sadzonek w donicach, a także możliwości wykorzystania biostymulacji w regeneracji roślin. Poniżej kolejne tematy omawiane podczas tego wydarzenia.
Ważne wnioski z przebiegu sezonu
Tegoroczny sezon malinowy postawił przed producentami wiele wyzwań – od mroźnej zimy i wiosennych przymrozków po występowanie grzybów sadzakowych oraz wysoką presję przędziorków po okresie upałów. W Karczmiskach, w gospodarstwie dr. Pawła Krawca, 5 września – podczas finału projektu Malinowe Factory 2026 – eksperci podsumowali najważniejsze problemy mijającego sezonu.
Borówka wysoka
Rumuńska lekcja nowoczesnej produkcji
Kilkanaście lat temu Rumunia nie należała do krajów kojarzonych z wielkoobszarową produkcją borówki wysokiej. Dziś, głównie w zachodniej części kraju, powstają gospodarstwa wykorzystujące rozwiązania znane z najbardziej zaawansowanych europejskich plantacji. Firma Agricrafters jest przykładem projektu, w którym nowoczesne odmiany połączono z precyzyjną fertygacją, uprawą kontenerową, monitorowaniem klimatu, ograniczoną ochroną chemiczną oraz coraz bardziej profesjonalną organizacją zbioru i logistyki. Podczas wizyty w miejscowościach Dumbrava i Salonta (okręg Bihor) w drugiej połowie czerwca, wraz z przedstawicielami firmy Fall Creek przyjrzeliśmy się, jak w praktyce wygląda produkcja borówki w warunkach rosnących temperatur, presji na jakość owoców i niedoboru pracowników
Nowe odmiany i rozwiązania dla plantatorów
W Instytucie Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach 15 lipca odbył się Dzień Borówkowy, podczas którego przedstawiono najnowsze wyniki badań prowadzonych z myślą o rozwoju produkcji borówki wysokiej. Spotkanie rozpoczął dyrektor IO dr Krzysztof Rutkowski, podkreślając znaczenie transferu wiedzy z nauki do praktyki.
Ekstremalny sezon i trudne pytania o przyszłość plantacji
Finał tegorocznego Borówkowego Factory, który odbył się 4 września w Karczmiskach, w gospodarstwie wdrożeniowym Marceli i Pawła Krawców, był przede wszystkim podsumowaniem wyjątkowo trudnego sezonu 2026. Pokazał jednak nie tylko skalę problemów, ale przede wszystkim znaczenie właściwego doboru odmian, technologii regeneracji oraz wykorzystania osłon. Coraz wyraźniej widać również, że przyszłość produkcji borówki wysokiej będzie zależała od jakości owoców, ich trwałości oraz możliwości mechanizacji zbioru.
Porzeczka
Technologie na trudny sezon
W gospodarstwie dr. Piotra Baryły i jego syna Michała w Piotrowicach Wielkich (woj. lubelskie) 3 czerwca odbyła się kolejna edycja wydarzenia „Porzeczkowy zawrót głowy”, zorganizowanego przez przedsiębiorstwa Timac Agro i Bayer oraz firmy partnerskie. Podsumowano tegoroczną wiosnę i sytuację w uprawach porzeczek oraz omówiono technologie wykorzystywane w gospodarstwie. Odbyły się także pokazy sprzętu.
Tylko u nas
Agroekologia w praktyce
Agroekologia to nauka i praktyka gospodarowania oraz produkcji żywności w sposób przyjazny dla środowiska i zdrowia ludzi, wykorzystujący naturalne procesy zachodzące w przyrodzie, np. obieg składników mineralnych, różnorodność biologiczną gleb i ekosystemów upraw roślin. Integralną częścią agroekologii są postulaty konsumentów, ekologiczne, ekonomiczne i polityczne. Celem agroekologii jest wymiana najnowszej wiedzy i dobrych praktyk rolniczych oraz wdrażanie innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich, ograniczające negatywny wpływ zmian klimatu na produkcję rolniczą.
Jesienne przygotowanie plantacji do zimy
Jesienią na plantacjach jagodowych można znaleźć przyczyny problemów, które wiosną będą prowadzić do słabszego „startu”, zamierania części pędów, nierównomiernego ruszania wegetacji albo gorszej jakości kwitnienia. Dlatego koniec sezonu to dobry czas, aby ocenić, w jakim stanie rośliny wchodzą w okres spoczynku i które elementy systemu produkcyjnego mogą ograniczyć ich potencjał w kolejnym roku.
Dlaczego plantacje gwałtownie usychały. Cz. II – reakcje roślin
W pierwszej części artykułu (czyt. „Jagodnik” 6/2026) zostały przedstawione mechanizmy fitotoksyczności i gwałtownego zasychania roślin, obserwowane w mijającym sezonie podczas szczegółowych terenowych lustracji plantacji porzeczek, malin czy borówek. Synergistyczne nałożenie się upału, suszy fizjologicznej oraz blokady silikonowej wywołało w roślinach poszczególnych gatunków odmienne, lecz równie destrukcyjne ścieżki degeneracji tkanek.
Targi/Konferencje
Kierunek rozwoju
Ponad 140 ha upraw jagodowych, produkcja prowadzona w dużej części pod osłonami, rozbudowane zaplecze do sortowania, pakowania i logistyki – gospodarstwo Legsad w Kościelcu stało się 16 lipca miejscem pierwszego Regionalnego Forum Jagodowego. Spotkanie zgromadziło producentów, doradców, naukowców, przedstawicieli administracji i firm związanych z sektorem owoców jagodowych. W centrum dyskusji znalazły się kwestie, które dziś w największym stopniu decydują o konkurencyjności gospodarstw – jakość owoców, nowe technologie, genotypy, ochrona biologiczna, dostęp do pracowników, wymagania rynku oraz konieczność coraz bardziej precyzyjnego zarządzania produkcją.
