Podczas październikowej wizyty na Słowacji odwiedziliśmy gospodarstwo Slovberry, gdzie wdrażany jest system zblokowanych tuneli EZvent z automatyczną wentylacją (Haygrove). O powodach tej inwestycji, efektach w pierwszym sezonie oraz praktycznych korzyściach dla produkcji borówki wysokiej opowiada Jozef Mertuš z firmy Slovberry. W materiale wideo pokazujemy konstrukcję tuneli, rozwiązania wentylacyjne oraz to, jak w praktyce wygląda stabilizacja mikroklimatu w uprawie borówki pod osłonami.
Dlaczego plantator wybrał tunele wielonawowe EZvent?
Jak podkreśla Jozef Mertuš, decyzja o wyborze systemu poprzedzona była dokładną analizą rynku. Plantator odwiedził gospodarstwa w Austrii, Polsce, Czechach, na Węgrzech oraz w Niemczech.
Porównaliśmy wiele konstrukcji i to właśnie EZvent przekonał nas najbardziej. Przede wszystkim pozwala lepiej wykorzystać powierzchnię – dzięki zblokowaniu naw możemy posadzić więcej roślin na hektar – tłumaczy.
Kluczowym argumentem okazała się jednak kontrola klimatu w tunelu. Wysokie, nawet dwumetrowe krzewy borówki wymagają skutecznej wentylacji, a ta – jak pokazuje praktyka – nie jest możliwa wyłącznie przez boczne wietrzenie.
W systemie EZvent wentylacja rozpoczyna się na wysokości około 2 metrów, co ułatwia wymianę powietrza niezależnie od zagęszczenia roślin. To ważne szczególnie tam, gdzie latem łatwo o przegrzewanie tuneli.
Tunel z automatyczną wentylacją: wyższy koszt, ale szybszy zwrot
System EZvent jest droższy od klasycznych tuneli wielonawowych, jednak – jak zaznacza plantator – różnica w cenie nie była tak duża, jak początkowo zakładał.
Gdyby inni konstrukcje była dużo tańsze można by się zastanawiać. Ale takiej różnicy, analizując wszystko koszty i zalety, nie było. Do tego uzyskaliśmy częściowe dofinansowanie, więc decyzja była dość oczywista – mówi Jozef.
Choć gospodarstwo ma dopiero pierwszy sezon produkcji w nowych tunelach, już teraz widać, że większa inwestycja na początku może szybciej się spłacać – zwłaszcza jeśli uprawa korzysta z okna rynkowego na owoce wczesne.
Czy warto przykrywać borówkę od początku? Plon w 2. roku
Jednym z ważniejszych tematów rozmowy była zasadność przykrywania młodych krzewów borówki już od momentu sadzenia.
W warunkach polowych krzewy sadzone jako rośliny C2 w drugim roku po posadzeniu dają zwykle około 0,5 kg owoców, maksymalnie 0,7–0,75 kg. Tymczasem w tunelach: Dzięki wydłużeniu sezonu – zaczynamy nawet na początku marca i kończymy w sierpniu – w drugim roku możemy uzyskać około 2 kg owoców z krzewu – wyjaśnia plantator.
To oznacza wyższy plon już na wczesnym etapie produkcji i może poprawiać ekonomikę inwestycji w borówkę pod osłonami.
Okno rynkowe: kiedy uprawa borówki w tunelach jest najbardziej opłacalna?
W warunkach słowackiego rynku szczególnie istotne jest tzw. okno sprzedażowe. Zbiory z tuneli rozpoczynają się pod koniec maja – w momencie, gdy sezon w Hiszpanii już się kończy, a w Polsce jeszcze się nie rozpoczął.
Przez ten jeden miesiąc wszystko, co zbierzemy, sprzedaje się w bardzo dobrej cenie – podkreśla Jozef.
Jednocześnie zaznacza, że w innych krajach różnica cen pomiędzy zbiorem wczesnym a standardowym potrafi być niewielka. Dlatego przed inwestycją w tunele warto policzyć, czy lokalny rynek premiuje wcześniejszą podaż.
Jakość borówki pod osłonami i praca w deszczowe dni
Uprawa borówki w tunelach to nie tylko wcześniejszy plon, ale także lepsza jakość owoców. Borówki chronione folią rzadziej ulegają uszkodzeniom powodowanym deszczem i nadmiernym słońcem, nie pękają i są bardziej wyrównane.
Dużą zaletą jest też ciągłość zbioru. Nawet w deszczowe dni możemy normalnie pracować i zbierać owoce. Pracownicy nie tracą dni roboczych, a my nie tracimy pieniędzy – dodaje plantator.
Wielonawowe vs pojedyncze tunele w borówce: mikroklimat i stres cieplny
Jozef porównuje nowe tunele wielonawowe z wcześniejszymi pojedynczymi konstrukcjami. Niższe i węższe tunele, wentylowane głównie przez podnoszenie boków lub bramy, nie radziły sobie z przegrzewaniem – szczególnie wiosną i latem.
Nawet kilka godzin z temperaturą rzędu 40°C potrafi zatrzymać wzrost roślin na kilka dni. A powtarzający się stres to dla borówki poważny problem – wyjaśnia.
W systemie EZvent automatyczna wentylacja tunelu reaguje na temperaturę i stabilizuje mikroklimat, ograniczając stres roślin i poprawiając ich kondycję w sezonie.
Wnioski dla plantatorów borówki
Doświadczenia ze Słowacji pokazują, że zblokowane tunele wielonawowe EZvent mogą być korzystnym rozwiązaniem dla borówki oraz innych wysokich krzewów owocowych – w produkcji wczesnej, letniej i późnej. Więcej o tym słowackim gospodarstwie oraz produkowanej w nim borówce przeczytacie w czasopiśmie „Jagodnik” 1/2026.
