Polska od wielu lat należy do światowej czołówki producentów porzeczek, szczególnie czarnych, które mają duże znaczenie dla krajowego przemysłu przetwórczego. W ostatnich sezonach zainteresowanie uprawą tego gatunku wyraźnie wzrosło, a jednym z głównych powodów były bardzo atrakcyjne ceny skupu owoców. Ograniczona podaż surowca, problemy z uzyskaniem wysokich plonów oraz duże zapotrzebowanie ze strony przetwórstwa sprawiły, że porzeczki ponownie stały się interesującym kierunkiem inwestycji. Efektem jest dynamiczny wzrost powierzchni nasadzeń, która według najnowszych szacunków w 2026 roku przekroczyła już 50 tys. ha. To rekordowy poziom w historii krajowej produkcji. Pojawia się jednak zasadnicze pytanie: czy tak szybki rozwój upraw jest rzeczywiście korzystny dla producentów, czy może w najbliższych latach doprowadzić do nadprodukcji i ponownego załamania cen?
Polska pozostaje jednym z najważniejszych producentów porzeczek
Polska od lat zajmuje bardzo silną pozycję na światowym rynku porzeczek, a szczególnie istotną rolę odgrywa w produkcji czarnej porzeczki. W dostępnych statystykach światowym liderem pozostaje Rosja, jednak część ekspertów zwraca uwagę na ograniczoną wiarygodność danych dotyczących tamtejszej produkcji. W praktyce Polska jest jednym z najważniejszych dostawców surowca na rynek europejski i odgrywa istotną rolę w zaopatrzeniu przemysłu przetwórczego. Co szczególnie interesujące, krajowy areał upraw w ostatnich latach systematycznie się zwiększa. W 2020 roku powierzchnia upraw porzeczek wynosiła około 41,3 tys. ha, w 2024 roku wzrosła do około 45 tys. ha, natomiast najnowsze szacunki na 2026 rok wskazują już na ponad 50 tys. ha. Oznacza to bardzo wyraźny wzrost zainteresowania tym gatunkiem, a tylko w porównaniu z poprzednim rokiem powierzchnia upraw miała zwiększyć się o około 5 tys. ha. Tak dużego areału porzeczek w Polsce jeszcze nie notowano.
Wysokie ceny zachęciły do zakładania nowych plantacji
Głównym impulsem do nowych nasadzeń były niewątpliwie ceny owoców uzyskiwane przez producentów w sezonach 2025 i 2026. W obu tych latach podaż porzeczek była ograniczona, co przy utrzymującym się zapotrzebowaniu ze strony przetwórstwa przełożyło się na bardzo atrakcyjne stawki skupu. Szczególnie widoczne było to w przypadku czarnej porzeczki, która znajduje szerokie zastosowanie przy produkcji mrożonek, soków, koncentratów i innych przetworów. W szczytowych okresach sezonu 2026 ceny owoców przeznaczonych do mrożenia, ale również do produkcji koncentratów, przekraczały nawet 10 zł/kg. Tak wysokie stawki trudno było zignorować, zwłaszcza w gospodarstwach poszukujących nowych kierunków produkcji. Dla wielu plantatorów stały się one zachętą do zakładania kolejnych plantacji lub zwiększania już istniejącego areału. Trzeba jednak pamiętać, że decyzje inwestycyjne podejmowane na podstawie cen z jednego czy dwóch sezonów mogą być obarczone dużym ryzykiem. Plantacja porzeczek jest inwestycją wieloletnią, a warunki rynkowe w momencie wejścia w pełnię owocowania mogą być zupełnie inne niż te, które zachęcały do jej założenia.
Pogoda ograniczyła produkcję porzeczek
Wysokie ceny owoców w ostatnich sezonach były w dużej mierze konsekwencją ograniczonej podaży. W latach charakteryzujących się dobrym plonowaniem krajowe zbiory porzeczek potrafiły przekraczać 150 tys. ton, jednak sezon 2025 przyniósł wyraźnie słabszy wynik, szacowany na około 112 tys. ton. Również w 2026 roku warunki produkcyjne okazały się trudne. Jednym z najważniejszych problemów była susza oraz fala czerwcowych upałów, które negatywnie wpłynęły na rozwój owoców i ich dalsze dojrzewanie. Na niektórych plantacjach, szczególnie tych pozbawionych systemów nawadniania, straty były bardzo duże i miejscami sięgały nawet 100%. GUS oszacował tegoroczne zbiory porzeczek na 116 tys. ton, jednak wartość ta może budzić wątpliwości w kontekście obserwacji z wielu gospodarstw i rzeczywistej podaży owoców trafiających do punktów skupu oraz zakładów przetwórczych. Ostateczna ocena sezonu wymaga zatem ostrożności i uwzględnienia różnic pomiędzy szacunkami statystycznymi a sytuacją obserwowaną bezpośrednio na plantacjach.
Czy rekordowa powierzchnia upraw doprowadzi do nadprodukcji?
Przekroczenie poziomu 50 tys. ha upraw porzeczek w Polsce to niewątpliwie ważna informacja dla całej branży, ale niekoniecznie powód do bezwarunkowego optymizmu. Warto bowiem pamiętać, że powierzchnia plantacji będzie przekładała się na coraz większy potencjał produkcyjny w kolejnych latach. Jeżeli warunki pogodowe okażą się sprzyjające, a plantacje osiągną pełnię możliwości plonowania, krajowa produkcja może znacząco wzrosnąć. W takiej sytuacji rynek może stanąć przed problemem nadpodaży surowca, szczególnie jeżeli zapotrzebowanie przemysłu przetwórczego nie będzie rosło w podobnym tempie. Wysokie ceny z ostatnich sezonów nie mogą być zatem traktowane jako gwarancja utrzymania opłacalności produkcji w przyszłości. Wręcz przeciwnie – przy rosnącym areale i powrocie dobrych plonów presja na ceny skupu może być bardzo duża. Dlatego plantatorzy, którzy obecnie planują nowe nasadzenia, powinni dokładnie analizować nie tylko aktualne ceny, ale również przyszłe możliwości sprzedaży owoców i potencjał odbiorców.
Efektywność produkcji będzie decydowała o opłacalności
W warunkach rosnącej konkurencji i możliwej nadprodukcji coraz większe znaczenie będzie miała efektywność prowadzenia plantacji. Największe szanse na utrzymanie opłacalności będą miały te gospodarstwa, które potrafią uzyskiwać wysokie i stabilne plony, a jednocześnie skutecznie kontrolować koszty produkcji. Istotną rolę odegrają odpowiedni dobór odmian, właściwe nawożenie, skuteczna ochrona roślin, dostęp do wody oraz prawidłowe prowadzenie plantacji na każdym etapie jej rozwoju. Nie bez znaczenia pozostanie również mechanizacja zbioru i innych prac wykonywanych na plantacjach. Przy coraz większej skali produkcji oraz rosnących kosztach pracy trudno będzie budować konkurencyjność gospodarstwa wyłącznie na wysokich cenach owoców. W kolejnych latach przewagę mogą uzyskać przede wszystkim producenci, którzy będą potrafili połączyć wysoką wydajność z racjonalnymi nakładami i odpowiednią jakością surowca.
Projekt Porzeczka – sprawdzamy, jak prowadzić nowoczesne plantacje
Właśnie takim zagadnieniom poświęcony jest realizowany od tego sezonu na portalu Jagodnik.pl projekt Porzeczka, prowadzony wspólnie z firmami Bio-Gen, Biolider i Procam. W ramach projektu publikujemy bieżące zalecenia dotyczące prowadzenia plantacji, przedstawiamy rozwiązania wspierające prawidłowy rozwój roślin oraz prezentujemy ocenę kondycji i możliwości produkcyjnych wybranych plantacji. Zobacz więcej: https://jagodnik.pl/porzeczka-2026/
Chcemy w ten sposób pokazywać, jak w praktyce budować nowoczesną, wydajną i konkurencyjną produkcję porzeczek. Projekt będzie kontynuowany również w kolejnym sezonie, dlatego zapraszamy do śledzenia kolejnych publikacji na Jagodnik.pl. Wydaje się bowiem, że w najbliższych latach o sukcesie w produkcji porzeczek nie będzie decydowała sama powierzchnia upraw, ale przede wszystkim umiejętność uzyskiwania wysokich, stabilnych plonów przy zachowaniu kontroli nad kosztami. Przy rekordowym areale i niepewnej przyszłości rynku to właśnie efektywność może okazać się najważniejszym czynnikiem decydującym o przetrwaniu i rozwoju gospodarstw.
