Piąty numer „Jagodnika” w tym roku ma wyjątkowo międzynarodowy charakter. Zabieramy Was do czołowych gospodarstw i ośrodków produkcyjnych w Wielkiej Brytanii, Włoszech, Holandii oraz Niemczech, gdzie pokazujemy nowoczesne technologie uprawy truskawek oraz kierunki rozwoju jagodników. To miejsca, które wyznaczają trendy i często prezentują rozwiązania, jakie jeszcze kilka lat temu wydawały się odległą przyszłością. Dziś coraz częściej stają się one realnym kierunkiem rozwoju także dla polskich gospodarstw.
Ważne sprawy
Przymrozkowy armagedon
Trzeci rok z rzędu. W sadownictwie to już nie przypadek, nie „trudny sezon”, nie jednorazowe załamanie pogody. To nowa rzeczywistość. Wiosenne przymrozki przestały być epizodem – stały się systemowym zagrożeniem dla produkcji sadowniczej, dochodów i w wielu przypadkach dla samego istnienia gospodarstw.
Partner numeru – EXTRACTS.PRO
Biostymulacja jako świadome zarządzanie fizjologią roślin
Historia firmy Natura Expert od ponad 30 lat związana jest z roślinami zielarskimi i farmacją. Swoją działalność przedsiębiorstwo koncentruje obecnie na produkcji środków biostymulujących dla roślin, z wykorzystaniem wyciągów roślinnych. Z roślin dla roślin – tak można by w skrócie scharakteryzować jego ofertę. Dziś takie produkty stają się niezmiernie ważne – pozwalają w sposób naturalny budować odporność roślin, wyzwalać mechanizmy odporności na czynniki stresowe czy zniechęcać do żerowania szkodniki. Tajemnica tkwi w fizjologii roślin i biochemii – poznanie tych procesów i wiele szczegółowych badań pozwoliło ściśle dopasować określone produkty do wspierania poszczególnych etapów rozwoju roślin. Na te tematy rozmawiałem z założycielami firmy Małgorzatą i Krzysztofem Gruszczykami.
Kwitnienie i jakość owoców w standardzie Zero residue i o wydłużonej trwałości
Innowacja jest funkcją świadomości agrotechnicznej, w której biochemiczna precyzja gwarantuje kwitnienie, jakość oraz standard – bez pozostałości (Zero Residue). W obecnej rzeczywistości łatwiej jest sięgnąć po zaawansowane urządzenie z intuicyjnym panelem sterowania i systemami automatyzacji niż po innowacyjne strategie biotechnologiczne, które wymagają zmiany sposobu myślenia o uprawie. To w pełni zrozumiałe – wymiana urządzenia na nowszy model jest decyzją zakupową, przejście na nowoczesne matryce biochemiczne decyzją mentalną. Nie jest to zarzut, ale jedynie odzwierciedlenie codzienności, w której technologia urządzeń przyzwyczaiła nas do wygody „włącz i jedź”. Roślina nie jest jednak urządzeniem i nie ma przycisku „start”, który po prostu uruchamia produkcję plonu. Wymaga ona, byśmy – zamiast kolejnego elementu w łańcuchu chemicznej ochrony – wdrożyli w jej życie „system operacyjny”, który pozwoli jej samodzielnie zarządzać swoim genetycznym potencjałem.
Uwolnić potencjał roślin
Nowoczesne tunelowe uprawy truskawek i malin w gospodarstwie Agnieszki Kołtunowicz i Grzegorza Tkaczyka w Radzanowie w województwie mazowieckim opierają się na pełnej kontroli warunków środowiskowych oraz precyzyjnym zarządzaniu fizjologią roślin. Kluczowym elementem strategii produkcyjnej staje się biostymulacja, która – wykorzystywana w odpowiedzi na warunki stresowe i krytyczne fazy w rozwoju – pozwala uwolnić potencjał plonotwórczy roślin, przyspieszyć regenerację systemu korzeniowego oraz stabilizować wzrost w warunkach intensywnej produkcji.
Truskawka
Jagodowa korporacja
Ponad 360 hektarów upraw roślin jagodowych w Wielkiej Brytanii, Portugalii i RPA, a wkrótce także w Maroku – przedsiębiorstwo The Summer Berry Company przeszło w ostatnich latach ogromną przemianę. Firma rodzinna produkująca sezonowo owoce przekształciła się w dużego bezpośredniego dostawcę tego towaru do największych sieci handlowych, oferującego owoce przez cały rok.
30 ha truskawek w szklarniach
Spółka Brookberries, której założycielami są Marcel Dings i Peter van den Eertwegh, zlokalizowana w regionie Venlo, należy do największych producentów truskawek w Holandii. Podczas wizyty w obiektach tej firmy w marcu ub. roku mogłem przekonać się nie tylko o tym, jak trudna i wymagająca jest praca w tak dużym przedsiębiorstwie, ale też jak ważne jest uzyskiwanie zarówno wysokich plonów, jak i wysokiej jakości owoców, które akceptowane są przez odbiorców w wielu regionach świata. Usłyszałem wiele praktycznych wskazówek dotyczących poszczególnych odmian, organizacji produkcji, jakości owoców, nawożenia i ochrony roślin oraz organizacji pracy w nowoczesnym ogrodnictwie szklarniowym.
W regionie Ceseny
Produkcja truskawek we Włoszech przeszła w ostatnich latach istotną przemianę, bowiem jej główna część przesunęła się na południe. W północnej części kraju wciąż jednak można znaleźć gospodarstwa, w których produkowane są truskawki wysokiej jakości i osiągane zyski. Podczas mojej wizyty na Półwyspie Apenińskim przy okazji targów Macfrut, miałem okazję zapoznać się z aktualną sytuacją tej branży.
Nowe odmiany, typy sadzonek i systemy uprawy w doświadczeniach
W Eksperymentalnym Centrum Ogrodnictwa Izby Rolniczej NRW w Kolonii-Auweiler, podczas tegorocznego Dnia Tunelowego 23 kwietnia, wiele uwagi poświęcono doświadczeniom prowadzonym w różnych systemach uprawy truskawek. Badania obejmowały zarówno ocenę nowych odmian i selektów hodowlanych, jak również ich uprawę w różnych systemach i przy kilku terminach nasadzeń, wykorzystanie sadzonek różnego typu oraz metody sterowania terminem dojrzewania owoców.
Malina
Najczęstsze błędy w fertygacji
Fertygacja w uprawie roślin jagodowych jest jedną z ważniejszych technologii, bez niej trudno sprostać wyzwaniom dzisiejszego rynku, zwłaszcza świeżych owoców, w których przypadku oczekiwana jest jakość na najwyższym poziomie, długa trwałość (shelf life), a jednocześnie plantator musi ograniczać koszty produkcji, aby być konkurencyjnym.
Od wiedzy do praktycznych rozwiązań w uprawie
Odbywająca się podczas TSW 2026 IV Konferencja Malinowa została zaplanowana w taki sposób, aby przedstawić najważniejsze wyzwania, przed którymi stoją dziś producenci malin. Wśród nich szczególne znaczenie mają rosnące koszty produkcji, niestabilność rynku, zmiany klimatyczne oraz ograniczenia w stosowaniu środków ochrony roślin. Z przedstawionych wykładów wynikało, że sektor malinowy w Polsce przechodzi obecnie wyraźną transformację – zmniejsza się znaczenie produkcji owoców dla przetwórstwa, natomiast dynamicznie rozwija się segment malin deserowych, wymagający znacznie wyższego poziomu technologicznego i organizacyjnego.
Borówka wysoka
Kluczowe elementy produkcji – nawożenie, ochrona, biostymulacja
Tegoroczna XIV Międzynarodowa Konferencja Borówkowa (czyt. też „Jagodnik” 4/2026) dała uczestnikom dużo nowych informacji, kluczowych z punktu widzenia prowadzenia plantacji. W zakresie agrotechniki podkreślano zwłaszcza znaczenie globalnego podejścia do zarządzania procesami technologicznymi na plantacjach. Prowadzenie zarówno nawożenia oraz ochrony, jak i biostymulacji powinno być skoordynowane, bowiem wszystkie te elementy mogą mieć wpływ na końcowy wynik produkcji – jakość i trwałość pozbiorczą owoców (shelf life).
Boom w Gruzji
Targi Macfrut, które odbyły się w dniach 20-23 kwietnia w Rimini we Włoszech, były okazją do zaprezentowania szerszej publiczności produkcji borówek w Gruzji. W tym kraju sektor ten dynamicznie się rozwija, a najwięksi plantatorzy działają w zorganizowany sposób – w 2023 roku powołano stowarzyszenie, które reprezentuje interesy największych producentów tych owoców.
Odmiany północne i południowe – między historią a przyszłością
W trakcie Międzynarodowej Konferencji Borówkowej 2026, która odbyła się 5 i 6 marca w Ożarowie Mazowieckim (czyt. też „Jagodnik” 4/2026), jednym z ważniejszych tematów była dynamika rozwoju globalnej produkcji borówki wysokiej oraz pytania o jej przyszły kierunek. Jak wskazał Stephen Taylor (fot. 1) z firmy Winterwood Farms Ltd., w ciągu zaledwie kilkunastu lat branża przeszła transformację, której skala nie ma precedensu w historii nowoczesnego sadownictwa. Światowa produkcja borówek wzrosła z około 200 tys. ton w 2008 roku do prawie 2 mln ton w roku 2025, co oznacza średnie roczne tempo wzrostu na poziomie około 15%. Taka dynamika naturalnie rodzi pytania o przyszłość – czy możliwe jest utrzymanie tego tempa i osiągnięcie poziomu 20 mln ton w perspektywie najbliższych dwóch dekad?
Polskie firmy
Jak powstają produkty mikrobiologiczne
Rozwój technologii rolnictwa zrównoważonego sprawia, że preparaty mikrobiologiczne stają się jednym z kluczowych elementów nowoczesnych technologii uprawy. Przykładem przedsiębiorstw skutecznie wdrażających tego typu rozwiązania są firmy Bio-Gen oraz Bio-Lider, które od lat rozwijają i komercjalizują technologie oparte na wykorzystaniu wyselekcjonowanych szczepów mikroorganizmów. Szczególnie interesującym aspektem ich działalności jest zaawansowany proces produkcji, łączący rygorystyczne standardy laboratoryjne z przemysłową skalą namnażania bakterii.
Targi/konferencje
Nowe odmiany warte uwagi
W niedawnym numerze naszego czasopisma („Jagodnik” 3/2026) przedstawiłem najnowsze odmiany maliny, które nadają się do uprawy w naszym klimacie, a prezentowane były podczas tegorocznych targów Fruit Logistica w Berlinie. Na ekspozycjach można było także znaleźć nowe odmiany innych gatunków jagodowych. Poniżej prezentuję kilka nowych truskawek, borówek i czerwoną porzeczkę, które potencjalnie nadają się do uprawy w Polsce.
Tylko u nas
Maj i czerwiec przesądzają o późniejszych stratach
W jagodnikach źródło problemu często mylone jest z miejscem jego ujawnienia. Gdy partia owoców zaczyna mięknąć, pojawiają się pierwsze ogniska zgnilizn, rośnie odsetek owoców wypadających z danej klasy handlowej, a odbiorca zgłasza zastrzeżenia do trwałości, wtedy zazwyczaj uwaga plantatora niemal automatycznie kieruje się na chłodnię, pakownię, transport, warunki zbioru albo ostatni zabieg. To tam objaw staje się widoczny i tam strata handlowa zaczyna być policzalna. W wielu przypadkach biologiczny początek problemu leży jednak znacznie wcześniej.
Ryzosfera – kluczowy element środowiska glebowego
Glebę definiuje się jako wierzchnią warstwę skorupy ziemskiej, powstałą w wyniku oddziaływania czynników klimatycznych, chemicznych, fizycznych i biologicznych na skałę macierzystą, przy danym ukształtowaniu terenu. Gleba stanowi dla roślin źródło wody i składników mineralnych, niezbędnych dla ich wzrostu. Najbardziej zewnętrzna jej część – tzw. warstwa próchnicza – składa się głównie z rozłożonej materii organicznej pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.
Bor – pierwiastek miłości w świecie roślin
W świecie biologii roślin proces owocowania jest bezpośrednim zwieńczeniem skomplikowanych mechanizmów reprodukcyjnych, które można metaforycznie określić mianem „miłości”. Podstawą tego zjawiska jest skuteczność zapylenia oraz następującego po nim zapłodnienia. W tej złożonej kaskadzie zdarzeń pierwiastkiem odgrywającym rolę absolutnie fundamentalną jest bor. Bez odpowiedniego zaopatrzenia w ten mikroskładnik cykl reprodukcyjny ulega przerwaniu, a inicjacja kwitnienia nie kończy się zawiązaniem pełnowartościowego owocu. Fizjologiczne uzasadnienie tej metafory opiera się na udowodnionym badaniami fakcie, iż bor odpowiada za żywotność ziaren pyłku oraz warunkuje prawidłowy rozwój i ukierunkowany wzrost łagiewki pyłkowej w słupku.
Ochrona
Bioróżnorodność plantacji jagodowych
Na plantacjach, w sadach i na polach uprawnych, mimo że środowisko takie jest sztucznie wytworzone przez człowieka, występuje złożona sieć powiązań i zależności między roślinami a owadami, roślinami uprawnymi i towarzyszącymi, a także między różnymi gatunkami owadów. Pamiętajmy jednak, że nie wszystkie owady to szkodniki, są wśród nich takie, których rola w ograniczaniu właśnie szkodników jest nie do przecenienia. Nazywamy je owadami pożytecznymi, fauną pożyteczną lub entomofauną. Jest to ogromna i zróżnicowana pod względem systematycznym i gatunkowym grupa.
