Silne przymrozki, które w ostatnich dniach objęły prawie całą Polskę, już odciskają wyraźne piętno na plantacjach borówki wysokiej. Na Mazowszu – regionie odpowiadającym za około 30% krajowej produkcji – pierwsze lustracje wskazują na bardzo poważne uszkodzenia pąków kwiatowych, szczególnie w kluczowych odmianach.
Mróz do –8°C i kilka godzin krytycznych warunków
Podczas dwóch ostatnich nocy temperatury na wielu plantacjach spadły do –6°C, a lokalnie nawet do –8°C. Co szczególnie niepokojące, ujemne temperatury utrzymywały się przez kilka godzin, co znacząco zwiększyło ryzyko uszkodzeń tkanek generatywnych.
Takie warunki są znacznie bardziej niebezpieczne niż krótkotrwałe spadki temperatur. Długotrwałe oddziaływanie mrozu prowadzi do głębokiego przemarzania pąków, nawet jeśli pozostają one jeszcze w fazie zamkniętej.
Lustracja plantacji na Mazowszu. Bluecrop z dużymi stratami
28 kwietnia, podczas wizyty na jednej z plantacji borówki wysokiej na Mazowszu, ocenialiśmy stan kilku popularnych odmian, w tym ‘Chandler’, ‘Bluecrop’, ‘Late Blue’ oraz ‘Sierra’. Obraz, jaki wyłania się z pierwszych obserwacji, jest bardzo zróżnicowany, ale w wielu przypadkach niepokojący.
Szczególną uwagę zwraca sytuacja odmiany ‘Bluecrop’. To jedna z najważniejszych i najpowszechniej uprawianych odmian borówki w Polsce, od lat ceniona za swoją stosunkowo dobrą odporność na niekorzystne warunki pogodowe. Tym razem jednak skala uszkodzeń jest zaskakująco duża. Pomimo że na części plantacji pąki pozostawały jeszcze zamknięte, ich wnętrze po przekrojeniu wykazuje wyraźne oznaki przemarzania. Teoretycznie w tej fazie paki powinny wytrzymać spadki temperatury do -6°C, praktyka pokazała inaczej. W wielu przypadkach tkanki są brunatne, co wskazuje na zniszczenie zawiązków kwiatowych. Lokalnie straty mogą sięgać nawet 100%.
Zdecydowanie lepiej w tych samych warunkach poradziła sobie odmiana ‘Late Blue’, gdzie uszkodzeń jest mniej. Pokazuje to, jak duże znaczenie mają cechy odmianowe oraz aktualna faza rozwojowa roślin w momencie wystąpienia przymrozku.
Znaczenie Mazowsza dla produkcji borówki w Polsce
Sytuacja na Mazowszu ma szczególne znaczenie w kontekście całego rynku. Województwo mazowieckie odpowiada za około 30% krajowej powierzchni upraw borówki, co czyni je jednym z kluczowych regionów produkcyjnych.
Jeżeli obserwowany scenariusz, zwłaszcza w odniesieniu do odmiany ‘Bluecrop’, powtórzy się na większej liczbie plantacji, konsekwencje mogą wykraczać daleko poza pojedyncze gospodarstwa. W takim przypadku należy liczyć się nie tylko ze znaczącymi stratami plonów, ale również z potencjalnym wpływem na podaż owoców na rynku krajowym i eksportowym.
Ochrona przed przymrozkami pod presją
Na wielu plantacjach pracują systemy ochrony przed przymrozkami. Zraszanie nadkoronowe pracowało przez kilka godzin każdej nocy, starając się utrzymać temperaturę tkanek roślinnych na poziomie ograniczającym uszkodzenia.
Mimo to, przy tak niskich temperaturach i długim czasie ich oddziaływania, skuteczność ochrony okazała się ograniczona. W wielu gospodarstwach widoczne są uszkodzenia nawet tam, gdzie systemy były stosowane zgodnie z zaleceniami.
Przed plantatorami kolejne ryzyko
Najbliższe dni pozostają kluczowe dla dalszego przebiegu sezonu. Prognozy wskazują na możliwość kolejnych przymrozków praktycznie do końca kwietnia. W perspektywie pozostaje jeszcze okres majowych ochłodzeń, tradycyjnie związanych z tzw. zimnymi ogrodnikami i zimną Zośką.
Choć na ostateczne szacunki jest jeszcze za wcześnie, już teraz można stwierdzić, że potencjał plonotwórczy wielu plantacji został istotnie ograniczony. W jakim stopniu przełoży się to na tegoroczne zbiory, zależeć będzie od dalszego przebiegu pogody oraz zdolności roślin do regeneracji.
Najbliższe dni pokażą, czy plantacjom uda się przetrwać kolejne fale chłodu i czy mimo trudnego początku sezonu producenci będą mogli jeszcze liczyć na satysfakcjonujące zbiory.
