Po zakończeniu letniego zbioru malin prowadzonych na dwa zbiory nie ma czasu na przerwę. Usunięcie pędów owocujących ma uruchomić rośliny do budowania plonu z pędów tegorocznych. Ciekawe jak będą plonować uprawiane na dwa zbiory rośliny odmiany ‘Enrosadira’, z zastosowaną w rzędach ściółką z węgla brunatnego? W ramach doświadczeń prowadzonych w projekcie Malinowe Factory oceniany jest wpływ tego produktu na rozwój korzeni i pędów oraz prowadzenie zabiegów wspierających rośliny po uszkodzeniach termicznych.
Nagranie zrealizowano 9 lipca w tunelowej kwaterze odmiany ‘Enrosadira’, gdzie zakończył się już zbiór owoców z pędów ubiegłorocznych. Rozmowę prowadzili dr Paweł Krawiec z Horti Team, gospodarz projektu Malinowe Factory, oraz dr Radosław Łaźny z firmy Plon Expert Doradztwo Agronomiczne współpracujący z firmą Carbohort.
Wycięte pędy leżały jeszcze w międzyrzędziach, natomiast rośliny pozostające w rzędach miały rozpocząć intensywne budowanie plonu jesiennego. To moment, w którym plantacja powinna szybko odbudować powierzchnię asymilacyjną, utrzymać aktywny system korzeniowy i przygotować kolejne kwiatostany.
Po letnim zbiorze liczy się szybkie usunięcie starych pędów
W uprawie malin na podwójny zbiór pędy 2-letnie należy usunąć możliwie szybko po zakończeniu owocowania. Ich pozostawienie zwiększa zagęszczenie roślin, ogranicza dostęp światła i powietrza do młodych pędów oraz nadal angażuje zasoby plantacji.
W kwaterze projektu pędy wycięto bezpośrednio po zakończeniu letnich zbiorów, aby rośliny mogły skierować energię na rozwój pędów tegorocznych i przygotowanie jesiennej fali owocowania.
W dniu nagrania (9 lipca) widoczne były już kwiatostany i pierwsze zawiązki. Tutaj zbiory mogą rozpocząć się już za około dwa tygodnie. To pokazuje, że okres pomiędzy zakończeniem jednego zbioru a rozpoczęciem kolejnego jest krótki. Każdy dzień opóźnienia w usuwaniu starych pędów, nawadnianiu czy regeneracji roślin może wpływać na przebieg kolejnej fali plonowania.
Czy ściółka organiczna może zastąpić matę syntetyczną?
Jeden z rzędów w doświadczeniu został wyściółkowany przygotowanym dla malin Carbomatem z firmy Carbohort. Założeniem było sprawdzenie, czy ta ściółka organiczna może częściowo lub całkowicie zastąpić rozwiązania syntetyczne.
W projekcie rozważane są różne warianty: stosowanie ściółki syntetycznej przez pierwszy lub dwa sezony, a następnie zastępowanie jej materiałem organicznym, łączenie obu rozwiązań albo prowadzenie plantacji wyłącznie na ściółce organicznej.
Na tym etapie nie można jeszcze przesądzić, który system okaże się najlepszy. Ocena plonowania ma zostać przedstawiona po jesiennych zbiorach. Obserwacje roślin wskazują jednak, że maliny dobrze rozwijają się w rzędzie wyściółkowanym Carbomatem. Jak rosną i owocują maliny uprawiane w takiej technologii przekonacie się już 5 września w czasie tegorocznego finału Malinowego Factory 2026.
Korzenie rozwijają się tuż pod powierzchnią ściółki
Podczas nagrania odsłonięto fragment ściółki, aby pokazać rozwój systemu korzeniowego. Liczne korzenie znajdowały się bardzo płytko, bezpośrednio pod jej powierzchnią.
Może to mieć kilka praktycznych konsekwencji:
- Warstwa organiczna pomaga utrzymywać wilgoć i ograniczać jej straty z gleby. Jednocześnie tworzy dodatkową przestrzeń, którą mogą zasiedlać młode korzenie. Zwiększenie aktywnej objętości systemu korzeniowego może ułatwiać roślinom pobieranie wody i składników pokarmowych.
- Materiał organiczny stosunkowo szybko nagrzewa się również wiosną, co może sprzyjać wcześniejszej aktywacji korzeni i lepszemu startowi roślin. W rozmowie określono go także jako swego rodzaju „stoper wodny”, ograniczający szybkie przesychanie strefy korzeniowej.
- Ściółka jest jednocześnie źródłem związków organicznych, w tym kwasów humusowych, huminowych i fulwowych, a także składników mineralnych stopniowo uwalnianych w strefie korzeniowej.
- Większa aktywna strefa korzeniowa
- Nie oznacza to jednak, że zastępuje pełny program nawożenia. Może natomiast poprawiać środowisko funkcjonowania korzeni oraz zwiększać efektywność wykorzystania wody i dostarczanych składników.
Więcej pędów – wada czy zaleta?
W rzędzie wyściółkowanym materiałem organicznym wyrastała duża liczba pędów. Nie były one ograniczone do wąskich otworów wykonanych w macie, lecz pojawiały się na znacznie większej powierzchni zagonu.
Ma to dwie strony”
- Większa liczba pędów oznacza więcej pracy związanej z ich selekcją i usuwaniem. Przy braku fizycznego ograniczenia, jakie tworzy mata, trudniej kontrolować ich liczbę.
- Z drugiej strony plantator ma większy wybór. Może pozostawić pędy najlepiej wykształcone, dobrze odżywione i korzystnie rozmieszczone w rzędzie. Szczególnie wartościowe mogą być te wyrastające nieco dalej od starej karpy.
Są one powiązane z młodszą częścią systemu korzeniowego i mogą tworzyć silniejsze, lepiej odżywione pędy na kolejny sezon. W dłuższej perspektywie taki sposób odnawiania części nadziemnej może również sprzyjać przedłużeniu okresu użytkowania plantacji.
Na tym etapie jest to jednak obserwacja wymagająca dalszej oceny. Kluczowe będzie porównanie zdrowotności, jakości pędów i plonowania w kolejnych sezonach.
Temperatura dochodziła do 45°C
Pewnym problemem widocznym w dniu nagrania były uszkodzenia liści spowodowane wysoką temperaturą i silnym nasłonecznieniem.
Szczególnie ucierpiał rząd znajdujący się przy południowej ścianie tunelu. Był bezpośrednio narażony na intensywną operację słoneczną. Objawy pojawiały się jeszcze przed główną falą upałów, ponieważ już tydzień wcześniej temperatura zbliżała się do 40°C.
Przed nadejściem najbardziej ekstremalnych warunków fragment tunelu został pomalowany, aby ograniczyć ilość docierającego promieniowania. Zabieg zmniejszył nagrzewanie roślin w części osłoniętej.
Tam jednak, gdzie folia była uniesiona i promienie słoneczne docierały bezpośrednio do rzędu, pojawiły się silne uszkodzenia. Widoczna była degradacja chlorofilu, nekrozy oraz uszkodzenia tkanki liściowej.
To pokazuje, że samo intensywne wietrzenie tunelu nie zawsze wystarcza. Przy południowej wystawie i ekstremalnej insolacji konieczne może być czasowe cieniowanie najbardziej zagrożonych fragmentów obiektu.
Uszkodzonych liści nie da się naprawić
W regeneracji plantacji trzeba zachować realistyczne podejście. Tkanka, która została silnie przypalona lub uległa nekrozie, nie odzyska pełnej sprawności.
Celem prowadzonych obecnie zabiegów nie jest więc „uzdrowienie” martwych fragmentów liści, lecz:
- zabezpieczenie tkanek, które pozostały aktywne,
- wspieranie rozwoju nowych liści,
- poprawa pobierania składników pokarmowych,
- utrzymanie kolejnych kwiatostanów i zawiązków,
- odbudowanie potencjału roślin przed jesiennym zbiorem.
Jest to szczególnie ważne, ponieważ maliny w bardzo krótkim czasie muszą jednocześnie regenerować powierzchnię asymilacyjną, rozwijać owoce i budować pędy przeznaczone na następny sezon.
Cynk i związki humusowe w regeneracji roślin
W rozmowie zwrócono uwagę na znaczenie cynku w odbudowie roślin po stresie termicznym. Pierwiastek ten uczestniczy w wielu procesach enzymatycznych i fizjologicznych, dlatego jego dostępność może być istotna dla rozwoju nowych, sprawnych tkanek.
Jako element programu regeneracyjnego wskazano również możliwość zastosowania produktów Carbohumic Maxi Plus lub Carbohumic Calbor. Zawarte w nich związki humusowe mają wspierać pobieranie i wykorzystanie składników pokarmowych.
Kwasy humusowe i fulwowe mogą wiązać niektóre składniki oraz ułatwiać ich transport w środowisku korzeniowym. W praktyce mają wspierać rośliny w okresie, gdy ich aktywność fizjologiczna została ograniczona np. przez upał, a jednocześnie szybko rośnie zapotrzebowanie związane z kwitnieniem i budową plonu.
Podczas rozmowy zalecono systematyczne podawanie Calboru w dawce około 2,5 l/ha, w odstępach wynoszących mniej więcej 2–3 tygodnie. Program powinien być jednak dostosowany do kondycji roślin, przebiegu pogody, analizy podłoża i wody oraz całego schematu fertygacji.
Regeneracja teraz, ale również przygotowanie do zimy
Działania podejmowane po upałach nie dotyczą wyłącznie zbliżającego się zbioru jesiennego. Część obecnych pędów ma zostać pozostawiona na następny rok.
Rośliny muszą więc z jednej strony utrzymać kwitnienie i wzrost owoców, a z drugiej prawidłowo budować oraz dojrzewać pędy przed zimą.
W rozmowie zwrócono uwagę, że systematyczne wspieranie pobierania składników może wpływać również na jakość pędów oraz ich przygotowanie do niskich temperatur. Nie jest to jednak proces, który można rozpocząć dopiero jesienią. Kondycja pędów przed zimą jest budowana przez wiele tygodni, począwszy od okresu ich intensywnego wzrostu.
Dlatego regeneracja plantacji po upałach powinna łączyć dwa cele: odbudowanie potencjału potrzebnego do uzyskania plonu jesiennego i przygotowanie zdrowych i dobrze odżywionych pędów na kolejny sezon.
