W uprawie roślin jagodowych w substratach skuteczne gospodarowanie wodą nie zależy wyłącznie od zdolności podłoża do jej zatrzymywania. Jak podkreśla Krzysztof Sak, Sales Manager na Europę i Bliski Wschód w firmie Botanicoir, równie ważne są dostępność wody dla korzeni, odpowiednie napowietrzenie strefy korzeniowej oraz kontrola zasolenia (EC). W obliczu rosnących kosztów produkcji, coraz częstszych okresów wysokich temperatur i presji na oszczędzanie wody plantatorzy powinni zwracać uwagę nie tylko na właściwości retencyjne substratu, ale również na to, jak efektywnie rośliny wykorzystują zgromadzoną w nim wodę.
Retencja wody w podłożu – czy większa pojemność wodna oznacza mniejsze zużycie wody?
Zdolność podłoża do zatrzymywania wody (WHC, Water Holding Capacity) określa, ile wody może ono zgromadzić, ale nie przesądza o tym, jaka jej część będzie dostępna dla roślin i jak efektywnie zostanie wykorzystana. Jak przypomina Krzysztof Sak, założenie, że substrat o większej pojemności wodnej automatycznie pozwoli ograniczyć nawadnianie, jest zbyt dużym uproszczeniem. Istotne jest zachowanie równowagi między wodą a powietrzem w strefie korzeniowej. Korzenie potrzebują wilgoci, ale również tlenu niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania. Jeśli podłoże pozostaje nadmiernie mokre przez długi czas, zmniejsza się ilość powietrza w jego porach, co może ograniczać aktywność korzeni i utrudniać wykorzystanie całej objętości substratu. Dlatego celem nie powinno być maksymalne zatrzymywanie wody, lecz stworzenie warunków, w których roślina może efektywnie korzystać z dostępnych zasobów.
Wilgotność i napowietrzenie podłoża – jak utrzymać optymalne warunki dla korzeni?
Ważne jest, aby korzenie rozwijały się równomiernie w całej objętości podłoża, a nie koncentrowały jedynie w jego wybranych częściach. Odpowiednie rozprowadzenie wody i zachowanie właściwej przestrzeni powietrznej sprzyjają rozwojowi korzeni oraz lepszemu wykorzystaniu dostępnego substratu. Zdrowy i aktywny system korzeniowy ma kluczowe znaczenie dla pobierania wody i składników pokarmowych, dlatego podczas oceny podłoża warto brać pod uwagę nie tylko jego zdolność retencyjną, lecz także strukturę i właściwości powietrzno-wodne. Celem jest stworzenie takich warunków, aby rośliny mogły wykorzystywać całą dostępną objętość substratu, bez ryzyka długotrwałego nadmiernego uwilgotnienia.
Nawadnianie roślin jagodowych w substratach – jak dopasować dawki do potrzeb roślin?
Podłoże pełni funkcję bufora między kolejnymi cyklami nawadniania a pobieraniem wody przez rośliny, ale nawet wysoka retencja nie eliminuje ich bieżącego zapotrzebowania. Zależy ono między innymi od natężenia promieniowania słonecznego, temperatury, wilgotności powietrza, wielkości roślin i intensywności transpiracji. Nowoczesne zarządzanie nawadnianiem powinno uwzględniać zmieniające się warunki pogodowe i potrzeby uprawy, zamiast opierać się na utrzymywaniu stale wysokiej wilgotności. Odpowiednio dobrane dawki i częstotliwość nawadniania pozwalają lepiej kontrolować warunki w strefie korzeniowej i ograniczać niepotrzebne zużycie wody. Najważniejsze jest więc nie samo zgromadzenie dużej ilości wody w substracie, ale zapewnienie roślinom dostępu do niej wtedy, gdy rzeczywiście jej potrzebują.
Drenaż i EC podłoża – jak ograniczyć straty wody i zapobiegać zasoleniu korzeni?
Znaczenie ma nie tylko ilość wody dostarczanej roślinom, lecz także jej równomierne rozprowadzenie, wielkość poszczególnych dawek oraz kontrola EC, czyli przewodności elektrycznej wykorzystywanej do oceny stężenia rozpuszczonych soli. Odpowiednie zarządzanie tymi parametrami pozwala ograniczać niepotrzebne nawadnianie i nadmierny odpływ pożywki. Nie oznacza to jednak, że należy całkowicie eliminować drenaż. Przy intensywnej transpiracji sole mogą gromadzić się w strefie korzeniowej, dlatego ograniczanie odpływu bez kontroli EC może prowadzić do pogorszenia warunków wzrostu roślin. Strategia nawadniania powinna zatem uwzględniać zarówno potrzeby wodne uprawy, jak i ryzyko nadmiernego zasolenia podłoża.
Oszczędzanie wody w uprawie jagodowych – dlaczego liczy się kontrola, a nie tylko retencja?
Jak wynika ze wskazówek przedstawionych przez Krzysztofa Saka z firmy Botanicoir, skuteczność gospodarowania wodą należy oceniać przez pryzmat całego systemu uprawy: właściwości substratu, kondycji korzeni, sposobu nawadniania i kontroli zasolenia. Przygotowując plantację do kolejnego sezonu, warto więc przeanalizować, jak podłoże zachowywało się podczas upałów, czy woda była równomiernie rozprowadzana i czy system pozwalał utrzymywać właściwe warunki powietrzno-wodne. Nie chodzi o to, by dostarczać roślinom jak najmniej wody, lecz by każdy litr był wykorzystany możliwie efektywnie.
Na dyskusję i rozmowy o znaczeniu i jakości podłoży pod uprawy jagodowe zapraszamy podczas Berry Forum 2026 już 25 i 26 listopada. W programie między innymi ciekawe wykłady na ten temat. Program i Rejestracja.
