Intensywna produkcja malin i jeżyn w pojemnikach wymaga nie tylko precyzyjnego dostarczania wody i nawozów. Coraz częściej system nawadniania jest elementem znacznie większej infrastruktury, obejmującej ogrzewanie, automatyczne wietrzenie oraz kontrolę klimatu w tunelach. Jak takie rozwiązania wyglądają w praktyce? Pokazywał je Maciej Puła z firmy Poldrip podczas naszej wizyty w jednym z gospodarstw prowadzących wczesną produkcję owoców jagodowych pod osłonami.
Odwiedzany przez nas 6 maja obiekt to tunel z serii EZvent z firmy Haygrove z automatycznym wietrzeniem, w którym produkowane są m.in. maliny i jeżyny z sadzonek long cane. Poldrip odpowiada tutaj za rozwiązania związane z nawadnianiem, ale również za elementy systemu ogrzewania i kontroli klimatu.
To szczególnie interesujący przykład, tuneli z uprawą jeżyn, gdzie rośliny do produkcji na wczesny zbiór zostały wstawione już na przełomie lutego i marca. Przy takim terminie nie da się jednak myśleć wyłącznie o nawadnianiu. Konieczna staje się również możliwość aktywnego sterowania temperaturą.
Nawet 8–9°C więcej w tunelu
Zainstalowany przez firmę Poldrip w obiekcie system ogrzewania pozwala, według Macieja Puły, podnieść temperaturę wewnątrz tunelu o około 8–9°C w stosunku do warunków zewnętrznych.
Ma to ogromne znaczenie w przypadku tak wczesnego rozpoczynania produkcji. W okresie od końca lutego do początku maja występowały bowiem zarówno przymrozki, jak i znacznie silniejsze spadki temperatury.
Mimo to w ogrzewanych tunelach udało się uniknąć problemów związanych z ujemną temperaturą.
Przy pełnym uruchomieniu instalacji jesteśmy w stanie uzyskać wzrost temperatury o 8–9°C. Jeżeli dodatkowo rośliny zostałyby przykryte włókniną, pod osłoną można uzyskać różnicę nawet 13–14°C – wyjaśniał Maciej Puła.
Ogrzewanie daje przy tym coś więcej niż tylko ochronę przed mrozem. Pozwala świadomie kształtować różnicę pomiędzy temperaturą dnia i nocy, a tym samym wpływać na tempo wzrostu i rozwój roślin.
Ciepło dostarczane bezpośrednio w strefę roślin
W prezentowanym obiekcie wykorzystano wodny system ogrzewania z rurami typu „gwiazda” firmy Walczak, poprowadzonymi nisko, w bezpośrednim sąsiedztwie doniczek. Dzięki temu ciepło dostarczane jest właśnie tam, gdzie znajdują się rośliny. Instalacja współpracuje z automatyką sterującą klimatem. Układ wyposażony jest m.in. w zawór trójdrożny i specjalną pompę, dzięki czemu komputer może regulować pracę ogrzewania w zależności od warunków panujących w tunelu.
Wczesna produkcja wymaga jednak zachowania równowagi. Z jednej strony tunel trzeba ogrzać, z drugiej – przy słonecznej pogodzie bardzo szybko może pojawić się konieczność odprowadzenia nadmiaru ciepła. Dlatego ogrzewanie musi współpracować z wentylacją.
Komputer decyduje, jak otworzyć tunel
W tunelu zastosowano automatyczne wietrzenie. System może wykorzystywać zarówno otwieranie boczne, jak i otwarcie drzwi. Co ważne, nie działa ono wyłącznie na zasadzie prostego polecenia „otwórz – zamknij”. Komputer analizuje warunki w obiekcie oraz parametry zewnętrzne. W zależności od sytuacji może rozpocząć wietrzenie od drzwi, a następnie dołączyć otwieranie boków lub przeprowadzić ten proces w odwrotnej kolejności. Uwzględniane są także kierunek oraz prędkość wiatru. System może odpowiednio przymykać lub zamykać wietrzniki tak, aby ograniczyć ilość zimnego powietrza wpadającego do tunelu i jednocześnie utrzymać zaprogramowaną temperaturę – wyjaśniał przedstawiciel Poldrip.
Przy wczesnej produkcji jest to szczególnie istotne. Gwałtowne otwarcie dużej powierzchni wentylacyjnej przy niskiej temperaturze zewnętrznej mogłoby bardzo szybko wychłodzić rośliny, mimo wcześniejszego ogrzewania obiektu.
3 kroplowniki przy 7 l, 4 przy 10 l
Drugim filarem technologii jest oczywiście nawadnianie. W prezentowanej instalacji zastosowano kroplowniki Rivulis o wydatku 1,6 l/h. Liczba punktów podawania pożywki uzależniona jest od objętości pojemnika. Przy doniczkach 7-litrowych stosowane są trzy kroplowniki, natomiast przy pojemnikach 10-litrowych – cztery.
W tunelu z malinami i jeżynami uprawianymi z sadzonek long cane, który oglądaliśmy podczas wizyty, wykorzystywane były pojemniki 7-litrowe, dlatego do każdej rośliny wodę i pożywkę dostarczały trzy emitery.
Zastosowanie kilku punktów podawania wody jest istotne dla możliwie równomiernego nawilżenia objętości substratu. W intensywnej uprawie pojemnikowej korzenie dysponują ograniczoną ilością podłoża, dlatego zarówno przesuszenie jego części, jak i nadmierne nawodnienie strefy bezpośrednio pod jednym emiterem nie są pożądane.
Dlaczego instalacja jest biała?
Charakterystyczną cechą systemu proponowanego przez Poldrip są białe przewody nawadniające. Powód ich stosowania jest bardzo praktyczny. Czarne przewody wystawione na bezpośrednie działanie promieniowania słonecznego mogą się silnie nagrzewać. Wraz z nimi rośnie temperatura znajdującej się wewnątrz wody lub pożywki.
Biała powierzchnia ogranicza pochłanianie energii słonecznej i tym samym nagrzewanie instalacji.
Zaletą białego systemu jest to, że w okresie silnego nasłonecznienia rury nie nagrzewają się tak mocno. Dzięki temu pożywka dostarczana pod korzenie nie jest niepotrzebnie podgrzewana – zwracał uwagę Maciej Puła.
W uprawie pojemnikowej ma to szczególne znaczenie. Przy wysokiej temperaturze powietrza i intensywnym nasłonecznieniu system korzeniowy roślin i tak funkcjonuje w trudniejszych warunkach, dlatego nie powinno się dodatkowo dostarczać do niego mocno ogrzanej pożywki.
Jeden zawór na tunel czy jeden na kilka obiektów?
Ciekawym elementem prezentowanej instalacji jest również sposób podziału systemu nawadniania na sekcje. W gospodarstwie można zobaczyć różne rozwiązania, wynikające m.in. z kolejnych etapów rozbudowy obiektów. W części tuneli zastosowano jeden zawór przypisany do pojedynczego tunelu, w innych jeden zawór obsługuje kilka tuneli.
Pierwszy wariant daje większą swobodę w różnicowaniu nawadniania pomiędzy poszczególnymi obiektami. Może mieć to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy rośliny znajdują się w różnych fazach rozwojowych lub były sadzone w innych terminach.
Pokazuje to jednocześnie, że nie ma jednego uniwersalnego projektu instalacji nawodnieniowej dla każdego gospodarstwa. Liczba sekcji, zaworów, kroplowników oraz wydajność całego układu powinny być dopasowane do powierzchni, rodzaju pojemników, gatunku, organizacji produkcji i możliwości źródła wody.
Nawadnianie jest częścią większego systemu
Przykład prezentowanego gospodarstwa dobrze pokazuje kierunek, w którym rozwija się intensywna produkcja malin i jeżyn pod osłonami. Nawadniania nie można już traktować jako niezależnej instalacji odpowiedzialnej wyłącznie za dostarczenie określonej ilości wody.
W jednym systemie coraz częściej spotykają się nawadnianie i fertygacja, ogrzewanie, pomiar temperatury, automatyczne wietrzenie oraz informacje o warunkach panujących na zewnątrz tunelu.
Dopiero właściwe współdziałanie tych elementów pozwala wykorzystać potencjał bardzo wczesnej produkcji. Szczególnie wtedy, gdy sadzonki long cane trafiają do tuneli już na przełomie lutego i marca.
Więcej o wodzie i fertygacji w „Jagodniku” 7/2026
Prezentowane rozwiązania są jednym z przykładów pokazujących, jak szybko zwiększa się precyzja zarządzania wodą w nowoczesnych gospodarstwach jagodowych. Sama liczba kroplowników czy wydajność instalacji to jednak dopiero początek.
Jak dobrać system nawadniania do plantacji? Jak przygotować wodę, sterować pH i EC pożywki, ustalać częstotliwość cykli oraz wykorzystywać radiację, pomiary wilgotności podłoża i drenażu do podejmowania decyzji o nawadnianiu?
Znacznie szerzej zagadnienia te omawiamy w dodatku tematycznym poświęconym nawadnianiu, opublikowanym w czasopiśmie „Jagodnik” 7/2026. Partnerem tego wydania jest firma Poldrip.
