Właściwy materiał do ściółkowania zagonów ma bezpośredni wpływ na trwałość plantacji, ograniczenie zachwaszczenia, warunki wilgotnościowe oraz nakład pracy. W gospodarstwie Mateusza Włodarczyka w Hornigach, gdzie realizowany jest projekt Truskawkowe Inspiracje, rozwiązania w tym zakresie są testowane w warunkach produkcyjnych. O technologii stosowanej na tej plantacji oraz materiałach firmy Agrimpex opowiada Tomasz Poliszak.
Folia w tunelu – dlaczego właśnie to rozwiązanie?
W nowej kwaterze truskawek w tunelach w Hornigach przygotowano podwyższone, trapezowe zagony przeznaczone do uprawy jednorzędowej. Ich wysokość wynosi około 15 cm, szerokość górnej części około 42 cm, a podstawy około 52 cm. Na zagonach zastosowano folię o szerokości 1 m, grubości 40 mikronów, stabilizowaną UV4, z otworami rozmieszczonymi co 20 cm. Jak podkreśla Mateusz Włodarczyk, takie rozwiązanie jest już sprawdzone w gospodarstwie i dobrze wpisuje się w specyfikę produkcji tunelowej. W zamkniętym obiekcie szczególnego znaczenia nabiera bowiem sposób zarządzania wilgotnością. Włóknina przepuszcza wodę, a przy ograniczonej wymianie powietrza w tunelu jej powierzchnia może pozostawać wilgotna dłużej. W przypadku folii powierzchnia zagonu jest szczelnie oddzielona od wody podawanej podczas nawadniania i fertygacji, co ogranicza zawilgocenie miejsca, na którym w przyszłości będą znajdować się owoce. Wybór materiału trzeba jednak zawsze odnosić do konkretnego systemu uprawy – Agrimpex oferuje zarówno materiały ściółkujące, folie i agrotkaniny czy włókniny przeznaczone do różnych zastosowań na plantacjach truskawek.
Ważnym parametrem folii jest jej trwałość, a ta powinna być dopasowana przede wszystkim do długości cyklu produkcyjnego. Przy plantacji prowadzonej przez jeden sezon można zastosować cieńszy materiał, natomiast przy uprawie dwu- lub trzyletniej większego znaczenia nabiera odporność mechaniczna oraz stabilizacja przeciw promieniowaniu UV. W Hornigach zastosowano folię 40-mikronową UV4, ale podczas rozmowy zwrócono uwagę, że przy dłuższym użytkowaniu warto rozważyć również materiał o większej grubości, nawet około 50 mikronów. Nie bez znaczenia pozostaje także jakość surowca. Folia powinna być odpowiednio elastyczna, aby podczas mechanicznego rozkładania nie pękała i nie rozrywała się na bokach zagonów. Uszkodzenia szybko stają się bowiem miejscem, w którym pojawiają się chwasty, a ich późniejsze usuwanie generuje dodatkową pracę. Równie ważny jest parametr UV – im dłużej folia ma pozostawać na plantacji, tym większe znaczenie ma jej odporność na degradację pod wpływem promieniowania słonecznego. W praktyce oznacza to, że przy zakupie nie należy kierować się wyłącznie ceną za rolkę, lecz trzeba zestawić grubość, stabilizację UV, rodzaj surowca i planowany czas użytkowania.
Otwory i przestrzenie między zagonami też wymagają zaplanowania
W Hornigach zastosowano otwory w folii o średnicy około 8 cm, rozmieszczone co 20 cm. Przy jednorocznym cyklu uprawy mogą one zbyt duże, natomiast przy plantacji pozostawianej na dwa lub trzy sezony większy otwór może być korzystny ze względu na rozrastanie się karpy i tworzenie kolejnych koron. Zbyt mała przestrzeń może z czasem powodować wrastanie folii w roślinę i utrudniać prawidłowe ukorzenianie nowych koron. To istotna uwaga dla plantatorów, którzy planują wieloletnie wykorzystanie tych samych zagonów. W gospodarstwie rozważane jest również wykorzystanie przygotowanej infrastruktury w kolejnym cyklu po usunięciu roślin i odpowiednim przygotowaniu podłoża. Oznacza to, że już podczas zakładania plantacji trzeba myśleć o tym, jak materiał będzie zachowywał się nie tylko w pierwszym sezonie, ale również podczas dalszego użytkowania.
Sama folia na zagonach nie rozwiązuje jednak problemu chwastów w całym tunelu. Dlatego kolejnym rozwiązaniem planowanym w Hornigach jest zastosowanie agrotkaniny w przestrzeniach pomiędzy zagonami oraz wokół nóg konstrukcji. To właśnie te miejsca często wymagają dodatkowej pracy, ponieważ pojawiające się chwasty trzeba usuwać mechanicznie, np. wykaszarką. Ograniczenie takich zabiegów ma znaczenie nie tylko z punktu widzenia kosztów robocizny, ale także organizacji pracy w gospodarstwie. Firma Agrimpex oferuje agrotkaniny Agrola przeznaczone m.in. do wieloletnich upraw. Są one wykonane z polipropylenu, stabilizowane UV i projektowane z myślą o ograniczaniu zachwaszczenia. Dostępne są również rozwiązania przygotowywane na niestandardową długość, co może być praktyczne przy dokładnym dopasowaniu materiału do wymiarów konkretnej kwatery. Obecnie jest tez możliwość zamówienia na wymiar agrowłókniny do zimowego lub wiosennego okrywania plantacji. Można to zrobić w punktach dystrybucyjnych aż do końca grudnia tego roku.
Jeden materiał nie rozwiązuje wszystkich problemów plantacji
Doświadczenia z Hornig pokazują, że dobór materiału do ściółkowania powinien być częścią całej technologii prowadzenia plantacji, a nie decyzją podejmowaną wyłącznie na podstawie ceny materiału. Inne wymagania będzie miała folia stosowana w tunelu przez jeden sezon, inne materiał pozostający na zagonie przez kilka lat, a jeszcze inne rozwiązanie przeznaczone do wyłożenia między zagonami. Warto uwzględnić przy tym sposób nawadniania i fertygacji, typ zagonu, rozstaw roślin, długość cyklu produkcyjnego oraz możliwość mechanicznego rozłożenia i późniejszego usunięcia materiału. W projekcie Truskawkowe Inspiracje dodatkowo testowana będzie włóknina okrywowa Agroflex 25, przygotowana na wymiar konkretnej plantacji. Takie dopasowanie materiału może ograniczyć straty wynikające z konieczności docinania zbyt długich pasów i ułatwić późniejsze okrywanie roślin. Agrimpex deklaruje również możliwość przygotowania materiałów o niestandardowych wymiarach oraz wsparcie przy ich rozkładaniu.
W Hornigach technologia ściółkowania jest więc rozwijana jako element całego systemu produkcji truskawek w tunelach. Folia na zagonach ma zapewnić odpowiednie warunki dla roślin i owoców, agrotkanina ma ograniczyć zachwaszczenie w przejściach i przy konstrukcji, a agrowłóknina okrywowa będzie kolejnym elementem zabezpieczenia plantacji. Jak podkreśla Tomasz Poliszak z firmy Agrimpex, najważniejsze jest właściwe dopasowanie materiału do tego, jak długo i w jakich warunkach ma on być użytkowana.
Materiał przygotowany w ramach projektu Truskawkowe Inspiracje w Hornigach, edycja 2026
