Czy obecne ceny borówki pozwalają jeszcze zarabiać? Jakiej stawki oczekują producenci, aby utrzymać rentowność gospodarstw? Takie pytania zadaliśmy czytelnikom i sympatykom serwisu Konferencja Borówkowa. Odpowiedzi pokazują, że w branży panuje duża zgodność – zarówno w ocenie obecnej sytuacji rynkowej, jak i w oczekiwaniach dotyczących poziomu cen.
Nastroje w branży dalekie od optymizmu
Tegoroczny sezon borówkowy od początku wzbudza wiele emocji. W mediach społecznościowych i na forach branżowych coraz częściej pojawiają się informacje o trudnościach ze sprzedażą owoców, ograniczonym zainteresowaniu skupów oraz szybko spadających cenach skupu.
Pod artykułem dotyczącym sytuacji rynkowej opublikowanym na portalu Jagodnik.pl pojawiło się kilkadziesiąt komentarzy plantatorów z różnych regionów kraju. Choć doświadczenia poszczególnych gospodarstw są różne, można wskazać kilka najczęściej powtarzających się opinii.
Plantatorzy zwracają uwagę przede wszystkim na: trudności ze sprzedażą owoców do skupów i szybki spadek cen w szczycie sezonu. Podkreślana jest duża różnica pomiędzy ceną uzyskiwaną przez producenta a ceną detaliczną. Nie brakuje również głosów wskazujących, że rynek staje się coraz bardziej wymagający, a sama produkcja wysokiej jakości owoców nie gwarantuje już satysfakcjonującego wyniku ekonomicznego.
Jednocześnie w dyskusji pojawiają się również odmienne opinie. Część komentujących uważa, że obecna sytuacja jest konsekwencją dynamicznego rozwoju nasadzeń w ostatnich latach, gdy borówka należała do najbardziej dochodowych gatunków sadowniczych.
Ile powinna kosztować borówka?
Aby poznać oczekiwania producentów, zapytaliśmy ich wprost:
Jaka cena za kilogram borówki byłaby satysfakcjonująca i pozwalała prowadzić produkcję w sposób opłacalny?
Odpowiedzi okazały się wyjątkowo zgodne.
Najczęściej wskazywaną wartością było 20 zł/kg. Tę cenę wymieniała zdecydowana większość respondentów jako poziom zapewniający pokrycie kosztów produkcji oraz pozostawiający gospodarstwu środki na dalsze funkcjonowanie i inwestycje.
Pojawiały się również odpowiedzi wskazujące:
- 18 zł/kg – jako poziom minimalnej opłacalności,
- 23–25 zł/kg – jako cenę pozwalającą osiągnąć satysfakcjonujący dochód,
- 30–40 zł/kg – w przypadku borówki produkowanej metodami ekologicznymi.
Jednocześnie część plantatorów podkreślała, że rynek nie powinien funkcjonować w oparciu o jedną cenę obowiązującą przez cały sezon. Ich zdaniem odmiany późniejsze, owoce najwyższej jakości oraz odpowiednio schłodzony towar powinny uzyskiwać wyższe ceny niż owoce sprzedawane w okresie największej podaży.
Koszty produkcji wyznaczają granicę opłacalności
Wielu respondentów wskazywało, że obecny koszt wyprodukowania kilograma borówki wynosi około 14–15 zł/kg. W kosztach tych uwzględniane są między innymi nakłady na nawożenie, ochronę roślin, nawadnianie, amortyzację plantacji oraz – przede wszystkim – coraz wyższe koszty zbioru.
Jeżeli przyjąć takie założenia, oczekiwana przez większość producentów cena na poziomie około 20 zł/kg oznacza marżę pozwalającą pokryć ryzyko prowadzenia produkcji oraz zapewnić środki na rozwój gospodarstwa. Nie są to więc oczekiwania oderwane od realiów ekonomicznych, lecz wynikające z rachunku kosztów.
Coraz większego znaczenia nabiera sprzedaż bezpośrednia
W komentarzach wyraźnie widać również zmianę podejścia części producentów do sprzedaży. Coraz więcej gospodarstw rozwija sprzedaż bezpośrednią, organizuje samozbiory lub oferuje owoce lokalnym odbiorcom. Plantatorzy zwracają uwagę, że skrócenie łańcucha dostaw pozwala uzyskać znacznie wyższą cenę niż sprzedaż do skupu, a jednocześnie konsumenci otrzymują świeższy produkt.
Niektórzy deklarują również rozwój przetwórstwa – produkcji soków, dżemów czy mrożonek – jako sposobu na ograniczenie zależności od bieżącej sytuacji rynkowej.
Wspólny głos branży
Przeprowadzona ankieta pokazuje, że mimo zróżnicowanej skali gospodarstw i różnych modeli sprzedaży, polscy plantatorzy mają bardzo podobne oczekiwania.
Za cenę zapewniającą opłacalność produkcji większość respondentów uznaje około 20 zł/kg. Jest to poziom wyższy od obecnych ofert pojawiających się w większości punktów skupu, ale jednocześnie pozostający w relacji do rzeczywistych kosztów produkcji ponoszonych przez gospodarstwa.
Najbliższe tygodnie pokażą, czy rynek będzie w stanie zbliżyć się do tych oczekiwań. Jedno wydaje się jednak pewne – wraz ze wzrostem krajowej produkcji coraz większego znaczenia będą nabierały organizacja sprzedaży, rozwój nowych rynków zbytu oraz budowanie wśród konsumentów percepcji polskiej borówki. To właśnie te elementy, obok jakości owoców, mogą w kolejnych latach decydować o konkurencyjności polskich producentów.
