W ostatnich sezonach coraz częściej obserwuje się sytuacje, w których plantacje truskawek i malin ulegają uszkodzeniom na skutek przemarznięć w okresie zimowym. W takich warunkach kluczowe znaczenie ma szybkie podjęcie decyzji o zagospodarowaniu stanowisk i odbudowie przychodów gospodarstwa. Jednym z najbardziej racjonalnych kierunków jest wprowadzenie warzyw o krótkim okresie wegetacji, których technologia uprawy jest zbliżona do tej stosowanej w produkcji jagodowej. W praktyce oznacza to możliwość wykorzystania istniejącej infrastruktury – systemów nawadniania kroplowego, formowania podwyższonych zagonów, ściółkowania oraz mechanizacji prac polowych – bez konieczności ponoszenia wysokich nakładów inwestycyjnych.
Ogórek – sprawdzony element dywersyfikacji produkcji
Ogórek od wielu lat stanowi naturalne uzupełnienie produkcji w gospodarstwach truskawkowych. Wynika to zarówno z relatywnie prostej technologii uprawy, jak i dużej elastyczności w zakresie sposobu zakładania plantacji. Produkcję można prowadzić z siewu bezpośredniego do gruntu lub z rozsady, przy czym ta druga metoda pozwala przyspieszyć plonowanie i uzyskać bardziej wyrównany łan.
Sadzenie rozsady powinno odbywać się po ustąpieniu ryzyka przymrozków przygruntowych, najczęściej w drugiej połowie maja. W praktyce bardzo dobrze sprawdza się uprawa na podwyższonych zagonach, szczególnie przy zastosowaniu ściółkowania folią biodegradowalną. Rozwiązanie to ogranicza presję chwastów, poprawia warunki termiczno-wilgotnościowe gleby oraz wpisuje się w aktualne wymagania środowiskowe.
Jak wskazuje Rafał Żmuda z Syngenta, dobór odmiany powinien być uzależniony od kierunku produkcji. W przypadku rynku przetwórczego i kwaszenia bardzo dobrze sprawdza się odmiana Oktopus F1, natomiast w segmencie odmian partenokarpicznych wysokim potencjałem plonowania wyróżnia się Ekol F1, którego plonowanie nie zależy od aktywności zapylaczy.
Arbuz – rosnące znaczenie uprawy w warunkach Polski
Arbuz jest gatunkiem, który w ostatnich latach dynamicznie zyskuje na znaczeniu w Polsce, również w gospodarstwach wcześniej specjalizujących się w produkcji jagodowej. Kluczowym argumentem przemawiającym za jego uprawą jest krótki cykl produkcyjny, wynoszący około 60–70 dni od momentu posadzenia rozsady, oraz stosunkowo niewielkie wymagania technologiczne.
Sadzenie rozsady powinno być realizowane po 20 maja, gdy gleba jest już dostatecznie ogrzana, a ryzyko przymrozków minimalne. Optymalna obsada wynosi od 7 do 8 tysięcy roślin na hektar. W uprawie, podobnie jak w truskawce, bardzo dobrze sprawdzają się podwyższone zagony oraz ściółkowanie, które poprawiają warunki wzrostu systemu korzeniowego.
Wśród odmian standardowych, o masie owoców od 6 do 10 kg, polecane są Romanza F1 oraz Mrsini F1. W segmencie arbuzów mini, bezpestkowych, szczególnie interesującą propozycją jest odmiana Master F1, która – jak pokazują doświadczenia z sezonu 2025 – dobrze radzi sobie nawet w chłodniejszych warunkach klimatycznych.
W przypadku odmian bezpestkowych konieczne jest uwzględnienie obecności zapylacza, co w praktyce oznacza sadzenie odpowiedniej liczby roślin odmiany zapylającej w strukturze plantacji. Jest to kluczowy element technologii, decydujący o prawidłowym zawiązywaniu owoców.
Cukinia – szybki plon i niskie ryzyko technologiczne
Cukinia to kolejny gatunek, który bardzo dobrze sprawdza się jako roślina następcza po uprawach jagodowych. Charakteryzuje się bardzo dynamicznym wzrostem oraz stosunkowo krótkim okresem od posadzenia do pierwszych zbiorów.
Sadzenie rozsady lub siew bezpośredni należy realizować po ustąpieniu przymrozków. Optymalna obsada wynosi około 10 tysięcy roślin na hektar, co pozwala uzyskać wysoki i stabilny plon handlowy.
Szczególne znaczenie w uprawie cukinii ma dobór odmiany odpornej na choroby wirusowe. W praktyce duże znaczenie ma tu odmiana Zefiros F1, która łączy wysoki potencjał plonowania z odpornością na najważniejsze wirusy. Ma to kluczowe znaczenie, ponieważ mszyce – będące trudnym do zwalczenia szkodnikiem – stanowią główny wektor przenoszenia chorób wirusowych. Ich występowanie może prowadzić do deformacji owoców, spadku jakości handlowej oraz zahamowania wzrostu roślin.
W przypadku produkcji tunelowej warto rozważyć odmianę Logos F1, która dobrze sprawdza się w warunkach uprawy pod osłonami i umożliwia uzyskanie wcześniejszego plonu.
Kapusta pekińska – elastyczność terminów i możliwość przechowywania
Kapusta pekińska stanowi interesującą alternatywę dla plantatorów poszukujących zarówno szybkiego plonu, jak i możliwości jego przechowywania.
W praktyce możliwe są dwa główne kierunki uprawy. Pierwszy to produkcja na zbiór wczesno-letni, realizowana z nasadzeń wiosennych. W tym przypadku dobrze sprawdzają się odmiany o krótkim okresie wegetacji, takie jak Sprinkin F1 dla której okres wegetacji wynosi tylko 55 dni. Drugi kierunek to produkcja na zbiór jesienny z przeznaczeniem do dłuższego przechowywania. W tym segmencie rekomendowane są odmiany Marrio F1 oraz Antaria F1. Okres wegetacji wynosi około 65–70 dni, co pozwala na elastyczne planowanie produkcji.
Obsada roślin powinna wynosić około 60 tysięcy sztuk na hektar. Plantatorzy mogą zdecydować się na produkcję własnej rozsady, szczególnie jeśli dysponują zapleczem tunelowym, lub na zakup gotowego materiału nasadzeniowego od wyspecjalizowanych producentów. W drugim przypadku kluczowe jest odpowiednio wczesne zaplanowanie zamówienia oraz dopasowanie terminu dostawy do planowanego terminu sadzenia.
Wykorzystanie istniejącej infrastruktury i doświadczenia
Największą zaletą wprowadzenia warzyw do gospodarstw jagodowych jest możliwość wykorzystania już posiadanych zasobów. Systemy fertygacji, maszyny do formowania zagonów, folie ściółkujące czy doświadczenie w zarządzaniu nawadnianiem i nawożeniem stanowią solidną podstawę do prowadzenia efektywnej produkcji warzywniczej.
Dzięki temu przejście na alternatywne gatunki nie wymaga radykalnych zmian organizacyjnych, a jedynie dostosowania szczegółów agrotechniki do specyfiki danej rośliny.
Podsumowanie – jak nie stracić sezonu
W sytuacji uszkodzeń plantacji jagodowych kluczowe znaczenie ma szybka reakcja i elastyczne podejście do produkcji. Ogórek, arbuz, cukinia oraz kapusta pekińska to gatunki, które pozwalają efektywnie wykorzystać sezon wegetacyjny, ograniczyć straty ekonomiczne i utrzymać płynność finansową gospodarstwa.
Ich wspólną cechą jest krótki okres wegetacji, stosunkowo prosta technologia uprawy oraz możliwość wykorzystania istniejącej infrastruktury. W praktyce oznacza to realną szansę na odbudowę produkcji w tym samym sezonie, mimo niesprzyjających warunków pogodowych na jego początku.
Po więcej informacji zapraszamy do kontaktu z doradcami z działu warzyw firmy Syngenta
