Na początku czerwca na plantacjach porzeczki czarnej i czerwonej obserwuje się intensywny wzrost owoców. W tym okresie szczególnego znaczenia nabiera monitoring szkodników oraz pierwszych objawów chorób. Aktualne lustracje wskazują na obecność mszyc i zwójek, a na niektórych plantacjach również symptomów rewersji porzeczki – jednej z najgroźniejszych chorób wirusowych tego gatunku.
W zachodniej części Lubelszczyzny krzewy porzeczki czarnej (‘Tisel’, ‘Ruben’) i czerwonej (‘Rolan’, ‘Rovada’) znajdują się w fazie wzrostu owoców BBCH 76-77, w której owoce osiągają 60-70% ostatecznej wielkości (fot. 1-2). Na lustrowanych plantacjach stan zawiązania owoców obydwu gatunków wydaje się być zbliżony do ubiegłorocznego.
`Obecnie na plantacjach porzeczki prowadzimy monitoring pod kątem występowania mszyc, zwójki różóweczki, pryszczarka porzeczkowiaka liściowego i przędziorka chmielowca. Zabiegi ochroniarskie możemy zastosować po przekroczeniu progów zagrożenia. Lustracje na obecność trzech pierwszych szkodników należy prowadzić co 2 tygodnie do zbioru owoców. Polegają one na sprawdzeniu obecności larw szkodników na 200 losowo wybranych pędach na powierzchni 1 ha. W okresie po kwitnieniu progiem zagrożenia w przypadku tych gatunków jest 10% zasiedlonych wierzchołków pędów. Lustracje na obecność przędziorka chmielowca należy prowadzić przez cały sezon wegetacyjny co 1-2 tygodnie. Liczebność przędziorków określa się na 50 losowo wybranych krzewach na 1 ha plantacji pobierając po 4 liście z krzewu (200 liści). Próg zagrożenia po kwitnieniu porzeczki wynosi 3 osobniki przędziorka na 1 liść. Aktualnie na lustrowanych plantacjach porzeczki stwierdzono obecność mszyc i zwójek (fot 3-7).
Na niektórych plantacjach obserwuje się objawy rewersji porzeczki – choroby, której czynnikiem sprawczym jest wirus rewersji, a wektorem – szpeciel wielkopąkowiec porzeczkowy. Obecnie dobrze widoczne są symptomy rewersji typu europejskiego w postaci zdeformowanych kwiatów (fot. 8). Część pąków kwiatowych rozwija się z opóźnieniem, kwiaty mają barwę fioletową lub różową, są sterylne, nie zawiązują owoców i po kwitnieniu opadają. Szkodliwość rewersji polega na osłabieniu roślin, ograniczeniu i pogorszeniu jakości plonu, a ostatecznie zamieraniu krzewów porzeczki. Z tego powodu, aby nie dopuścić do rozprzestrzeniania się choroby, porażone krzewy powinny być jak najszybciej usunięte i spalone.
W ochronie przed rewersją podstawowe znaczenie ma zakładanie plantacji ze zdrowego materiału rozmnożeniowego, ponieważ na duże odległości wirus przenoszony jest z sadzonkami. Ważne jest również prowadzenie lustracji, usuwanie porażonych krzewów, zachowanie izolacji od starszych nasadzeń oraz zwalczanie szpecieli wielkopąkowca porzeczkowego podczas migracji (kwiecień/maj).
Na plantacjach należy kontrolować pułapki feromonowe do odłowu samców przeziernika porzeczkowca. Progiem zagrożenia jest 15 samców odłowionych w pułapkę w ciągu tygodnia.
Wśród najważniejszych chorób porzeczki należy wymienić: antraknozę (opadzinę liści) porzeczki, amerykańskiego mączniaka agrestu i szarą pleśń. Podczas dotychczasowych lustracji nie stwierdzono objawów tych chorób. Należy jednak pamiętać, że aby nie dopuścić do rozwoju tych chorób zabiegi powinny być prowadzone zapobiegawczo zgodnie z etykietą danego środka.
Propozycje zabiegów po kwitnieniu do zbioru owoców
Mszyce
– kwasy tłuszczowe C14 do C20 – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej w fazie BBCH 10-89 stosować niezwłocznie po pojawieniu się pierwszych objawów występowania szkodników w dawce 10 l/ha. Oprysk należy wykonać po trzy zabiegi w odstępach 7-dniowych.
– sól potasowa kwasów tłuszczowych – środek stosować od momentu pojawienia się szkodników lub z chwilą zaobserwowania pierwszych objawów ich żerowania, w dawce
20 l/ha.
Zwójka różóweczka
– Bacillus thuringiensis ssp. aizawai szczep GC-91 (insektycyd biologiczny), stosować od fazy rozwiniętego pierwszego liścia (BBCH>11), w dawce 1,0 kg/ha,
– spinosad – środek stosować po kwitnieniu roślin uprawnych do końca fazy dojrzewania owoców (BBCH 70–89). Zabieg wykonać na najmłodsze stadia rozwojowe gąsienic, 0,32 – 0,4 l/ha.
Przędziorek chmielowiec
– kwasy tłuszczowe C14 do C20 – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej, stosować niezwłocznie po pojawieniu się pierwszych objawów występowania szkodników, od fazy rozwoju liści, do fazy gdy owoce są dojrzałe do konsumpcji (BBCH 10-89), w dawce 10 l/ha. Oprysk należy wykonać po trzy zabiegi w odstępach 7-dniowych,
– fenpiroksymat – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej w fazie od pierwszego liścia w pełni rozwiniętego do dojrzewania pierwszych owoców z zachowaniem okresu karencji, w dawce 1,5 l/ha,
– Beauveria bassiana, szczep ATCC 74040 (preparat biologiczny) – na plantacjach porzeczki czarnej i czerwonej środek stosować od fazy pierwszego całkowicie rozwiniętego liścia do fazy pełnej dojrzałości (BBCH 11-89), maksymalnie 5 zabiegów w sezonie wegetacyjnym w odstępie co najmniej 5 dni, w dawce 1,0-2,0 l/ha,
Innowacyjna kompozycja niejonowych surfaktantów i polimerów – RODEO – stosować niezwłocznie po pojawieniu się szkodników, od fazy rozwoju liści, do fazy gdy owoce są dojrzałe do konsumpcji, w dawce (1,0 l/ha), zwiększa on skuteczność tradycyjnych środków ochrony roślin poprzez stworzenie lepkiej powłoki, unieruchamiającej drobne szkodniki.
Antraknoza (opadzina liści) porzeczki
– kaptan – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej, opryskiwać zapobiegawczo lub w momencie wystąpienia pierwszych objawów choroby, od fazy początku wzrostu owoców do fazy dojrzewania owoców (BBCH 71-81), w dawce 1,9 kg/ha,
– fluopyram + trifloksystrobina – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej środek stosować zapobiegawczo lub z chwilą pojawienia się pierwszych objawów chorób, od końca fazy rozwoju pędów (pędy osiągają około 90% typowej długości) do fazy dojrzałości zbiorczej owoców (BBCH 39-87), w dawce 0,8 l/ha,
– boskalid + piraklostrobina – Klapton 33 WG – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej środek stosować zapobiegawczo lub z chwilą pojawienia się pierwszych objawów choroby. Pierwszy zabieg należy wykonać bezpośrednio przed kwitnieniem (BBCH 55-59), kolejny po kwitnieniu (BBCH 69-90) w dawce 1,8 kg/ha,
Amerykański mączniak agrestu
– wodorowęglan potasu – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej, stosować zapobiegawczo od fazy rozwoju liści do fazy dojrzewania owoców, gdy większość owoców jest wybarwiona (BBCH 10-87), w dawce 5,0 kg/ha,
– krezoksym metylu – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej, opryskiwać od momentu, gdy pąki kwiatowe są zamknięte w jasnobrązowych łuskach do fazy, gdy pierwsze jagody u podstawy grona osiągają charakterystyczną dla odmiany barwę (BBCH 51-85), w dawce 0,2 kg/ha,
– fluopyram + trifloksystrobina – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej środek stosować zapobiegawczo lub z chwilą pojawienia się pierwszych objawów chorób, od końca fazy rozwoju pędów (pędy osiągają około 90% typowej długości) do fazy dojrzałości zbiorczej owoców (BBCH 39-87), w dawce 0,8 l/ha,
– bupirymat – na plantacjach porzeczki czarnej. Zapobiegawczo: od widocznych pierwszych pąków kwiatowych (zbite grono) do końca fazy kwitnienia (BBCH 55-69). Interwencyjnie: po pojawieniu się objawów choroby, po kwitnieniu (BBCH 69-78), w dawce 0,75-1,5 l/ha,
– Bacillus subtilis szczep QST 713 – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej, stosować zapobiegawczo od fazy przed kwitnieniem do końca fazy zaawansowanego dojrzewania owoców (BBCH 51-85), w dawce 8 l/ha,
– penkonazol – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej, zapobiegawczo i interwencyjnie, od pierwszych objawów choroby, od początku fazy rozwoju kwiatostanu do końca fazy zamierania roślin porzeczki (BBCH 51-97), w dawce 0,5 l/ha,
Szara pleśń
– kaptan – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej, opryskiwać zapobiegawczo lub w momencie wystąpienia pierwszych objawów choroby, od fazy początku wzrostu owoców do fazy dojrzewania owoców (BBCH 71-81), w dawce 1,9 kg/ha,
– fluopyram + trifloksystrobina – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej, środek stosować zapobiegawczo lub z chwilą pojawienia się pierwszych objawów chorób, od końca fazy rozwoju pędów (pędy osiągają około 90% typowej długości) do fazy dojrzałości zbiorczej owoców (BBCH 39-87), w dawce 0,8 l/ha,
– Bacillus subtilis szczep QST 713 – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej, stosować zapobiegawczo od fazy przed kwitnieniem do końca fazy zaawansowanego dojrzewania owoców (BBCH 51-85), w dawce 8 l/ha,
– fenheksamid – na plantacjach porzeczki czerwonej i czarnej, stosować od fazy widocznych pierwszych pąków kwiatowych (zbite grono) obok rozwiniętych liści, jak również ze względu na krótki okres karencji, tuż przed i pomiędzy zbiorami (BBCH 55-89), w dawce 1,5 l/ha,
– pirymetanil – stosować od początku fazy kwitnienia do momentu kiedy wszystkie owoce są widoczne w gronie(BBCH 60-79), w dawce 2,0 l/ha.
Pamiętajmy!
Zdrowe i pełne wigoru rośliny to rośliny silniejsze. Stąd też wielu plantatorów sięga po produkt Bakto G-Stop. Bakterie z rodz. Bacillus zawarte w tym produkcie wspomagają prawidłowy rozwój roślin. Wytwarzane przez nie metabolity, dostarczają m.in. witaminy oraz analogi hormonów roślinnych, w praktyce podnoszą odporność roślin, w tym także odporność na niekorzystne czynniki środowiskowe. Dawka produktu 0,5-1 l/ha.
Dodatkowym wsparciem roślin jest produkt CuPROTE – zawierający heptaglukonian miedzi, który działa systemiczne, indukując naturalne mechanizmy obronne rośliny (wpływa m.in. na syntezę fitoaleksyn). Dawka produktu 1-3 l/ha.
Partnerem monitoringu plantacji są firmy Chemirol i Invigo
