W Karczmiskach rozpoczął się kolejny sezon projektu Borówkowe Factory 2026. Zimowe spotkanie z udziałem dr Paweł Krawiec (Horti Team) oraz Mirosław Maziarka z Agro Smart Lab było zapowiedzią intensywnych działań w sezonie 2026. Główny temat? Przymrozki – i to w ujęciu systemowym, opartym na precyzyjnej informacji oraz wieloetapowej strategii ochrony.
Sezon 2025 pokazał skalę zagrożenia
Jak przypomniał dr Paweł Krawiec, w minionym sezonie od fazy białego pąka do końca maja odnotowano aż 25 spadków temperatury poniżej 0°C. Skutki były widoczne – uszkodzenia kwiatów, zawiązków i młodych przyrostów przełożyły się na obniżony potencjał plonotwórczy.
Prognozy długoterminowe wskazują, że wiosna 2026 również może być „bojowa”. Dlatego w ramach projektów Malinowe Factory i Borówkowe Factory podjęto decyzję o wdrożeniu i przetestowaniu kompleksowego systemu zarządzania ryzykiem przymrozkowym.
Pierwszy krok: wiedzieć wcześniej
Podstawą proponowanego rozwiązania jest precyzyjne prognozowanie zagrożenia. Kluczową rolę odgrywa tu tzw. mokry termometr, który – w przeciwieństwie do standardowego pomiaru temperatury powietrza – uwzględnia wpływ wilgotności na rzeczywiste odczuwanie temperatury przez roślinę. W warunkach niskiej wilgotności różnica między temperaturą „suchą” a „mokrą” może wynosić nawet 5°C.
Agro Smart Lab proponuje producentom borówki system wirtualnej stacji pogodowej działający w modelu abonamentowym. Rozwiązanie nie wymaga instalacji urządzeń w gospodarstwie. Na podstawie danych z sieci pomiarowej i algorytmów (opracowywanych przez trzy lata, przy wsparciu narzędzi AI) system wysyła ostrzeżenia o ryzyku przymrozku nawet 2–3 dni wcześniej – mailowo lub przez aplikację.
To właśnie czas reakcji ma być kluczowym elementem skutecznej ochrony.
Wielopoziomowa strategia ochrony
Proponowany program działań obejmuje kilka etapów – od przygotowania roślin, przez zabezpieczenie bezpośrednie, po regenerację po stresie.
1. Wzmocnienie tkanek (kilka dni przed przymrozkiem)
Pierwszy etap to budowanie odporności ścian komórkowych poprzez zastosowanie:
- wapnia w formie chelatowanej,
- stabilizowanego krzemu ortokrzemowego.
Zabieg powinien być wykonany w wodzie o pH 5,5–6. Celem jest poprawa integralności tkanek i ograniczenie uszkodzeń mechanicznych powodowanych przez kryształki lodu.
2. Przygotowanie metabolizmu (ok. 48 godzin przed)
Kolejnym krokiem jest zagęszczenie soków komórkowych, aby obniżyć temperaturę ich zamarzania. Standardowo stosowane są potas i aminokwasy, jednak Agro Smart Lab rekomenduje rozszerzenie programu o sorbitol – alkohol cukrowy naturalnie występujący w wielu gatunkach roślin sadowniczych. Jego obecność w komórkach może poprawiać tolerancję na niską temperaturę.
3. Zarządzanie wilgotnością gleby (12–24 godziny przed)
Istotnym elementem jest także odpowiednie nawodnienie plantacji. Utrzymanie wilgotności gleby na poziomie około 75% pozwala jej akumulować ciepło i ograniczać amplitudy temperatury przy gruncie. To rozwiązanie znane wielu producentom, jednak włączone w system decyzyjny nabiera nowego znaczenia.
4. Fizyczna ochrona roślin
Nowością testowaną w projekcie jest fizyczna bariera ochronna tworzona na powierzchni roślin. Mieszanina roślinnego glikolu propylenowego oraz zeolitu (klinoptylitu o wysokiej porowatości) ma ograniczać tworzenie się kryształków lodu w tkankach. Zabieg wykonuje się około 12 godzin przed spodziewanym przymrozkiem, a efekt ochronny może utrzymywać się przez kilka dni.
Regeneracja po przymrozku
Po przejściu fali chłodu kluczowe jest szybkie przywrócenie aktywności fotosyntetycznej. W dyskusji pojawił się temat giberelin – stosowanych w sadownictwie w celu poprawy zawiązywania owoców – jednak doświadczenia w borówce nie zawsze przynoszą jednoznaczne efekty.
Ciekawym rozwiązaniem może być zastosowanie preparatu Agro Eca Protek na bazie kwasu podchlorawego. Oprócz działania ograniczającego rozwój patogenów, preparat – jak wskazują wyniki badań – może stymulować otwieranie aparatów szparkowych, co sprzyja szybszemu powrotowi roślin do intensywnej fotosyntezy.
Więcej podczas Konferencji Borówkowej
Szczegóły systemu, wyniki doświadczeń z ubiegłego sezonu oraz plany na 2026 rok będzie można omówić już podczas XIV Międzynarodowej Konferencji Borówkowej w Ożarowie Mazowieckim (5–6 marca). Tam również będzie można porozmawiać z przedstawicielami Agro Smart Lab o zasadach współpracy i wdrożeniu systemu w gospodarstwie.
Jak zapowiadają eksperci, temat przymrozków to dopiero początek. W kolejnych miesiącach projekt obejmie również zagadnienia związane ze stresem cieplnym i dalszym wykorzystaniem narzędzi cyfrowych w zarządzaniu plantacją.
