Podczas Dnia Tunelowego, który odbył się w w Eksperymentalnym Centrum Ogrodnictwa Izby Rolniczej NRW w Koloni-Auweiler, w rozmowie z przedstawicielami firmy Haygrove mogliśmy zapoznać się z wybranymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi i technologicznymi rekomendowanymi do upraw jagodowych w Niemczech.
Tunele solowe – standard niemieckiego rynku
Jednym z głównych elementów prezentacji były tunele solowe, które w Niemczech są cały czas popularnym rozwiązaniem. Choć firma Haygrove oferuje podobne konstrukcje na wielu rynkach, to w przypadku Niemiec są one często dostosowywane do oczekiwań tamtejszych plantatorów.
Najważniejszą różnicą w porównaniu do Polski jest wysokość konstrukcji. W Niemczech obowiązują ograniczenia (często do około 5 m), co powoduje, że tunele są niższe niż te stosowane w Europie Środkowej. Ma to bezpośredni wpływ na mikroklimat – w Polsce wyższe konstrukcje dają większą stabilność warunków, natomiast w Niemczech trzeba ją osiągać innymi metodami.
Z tego względu konstrukcje stosowane na rynku niemieckim są bardziej kompaktowe, ale również bardzo solidne – wykorzystuje się m.in. rury o średnicy 60 mm. Ważne aby były projektowane z myślą o wysokiej odporności i trwałości.
Charakterystyczne rozwiązania wentylacyjne
Ciekawym elementem prezentowanych tuneli był dwustronny system wietrzenia szczytowego, znany w Polsce jako „butterfly”. Rozwiązanie to, choć często kojarzone z tunelami z podwójną folią, zostało tu zastosowane również w konstrukcjach z pojedynczym pokryciem.
Jego zalety są istotne z punktu widzenia produkcji:
- skutecznie usuwa najcieplejsze powietrze gromadzące się w górnej części tunelu,
- poprawia kontrolę temperatury i wilgotności,
- działa bardziej efektywnie niż klasyczne wietrzenie boczne.
System ten może być dodatkowo zautomatyzowany – w prezentowanych rozwiązaniach wykorzystuje się stacje pogodowe i czujniki, które sterują otwieraniem i zamykaniem tunelu w zależności od warunków klimatycznych.
Tunele mobilne i zmiany w kierunku większych obiektów
W Niemczech od lat popularne są również tzw. tunele wędrowne (wandertunnel), które można przestawiać między sezonami. Dają one dużą elastyczność w zmianowaniu i organizacji produkcji.
Jednocześnie obserwuje się wyraźny trend zmian:
- coraz więcej producentów interesuje się tunelami zblokowanymi,
- rośnie znaczenie konstrukcji z zaawansowanym systemem wentylacji,
- zwiększa się udział upraw prowadzonych w sposób bardziej intensywny i zbliżony do szklarniowego.
Systemy stołowe – rosnące zainteresowanie
Jednym z najważniejszych kierunków rozwoju w Niemczech jest rosnące zainteresowanie uprawą stołową truskawek i innych owoców jagodowych.
Powody są bardzo praktyczne: łatwiejszy zbiór i obsługa plantacji, większy komfort pracy, możliwość utrzymania stałej i powtarzalnej siły roboczej i lepsza ergonomia dla pracowników.
W warunkach rosnących kosztów pracy jest to czynnik kluczowy. Plantatorzy coraz częściej wybierają rozwiązania, które pozwalają ograniczyć wysiłek fizyczny i zwiększyć efektywność pracy.
Różnice między Polską a Niemcami
Ciekawym aspektem prezentacji było porównanie technologii stosowanych w Polsce i Niemczech.
W Polsce dominują:
- uprawy stołowe w workach z substratem,
- większe konstrukcje tunelowe,
- bardziej elastyczne podejście do wysokości obiektów.
W Niemczech natomiast częściej stosuje się:
- doniczki i korytka zamiast worków,
- węższe rynny (np. 13 cm zamiast 16 cm),
- rozwiązania bardziej trwałe i długoterminowe.
Jak informował Marek Jamry z firmy Haygrove, system doniczkowy ma swoje zalety. Są nimi niższe koszty w dłuższej perspektywie oraz większa kontrola nad systemem korzeniowym. Jednak jego wadą jest wyższy koszt inwestycyjny na początku, co powoduje, że wybór technologii zależy głównie od strategii finansowej gospodarstwa.
Automatyzacja i kontrola klimatu
Coraz większą rolę w uprawach pod osłonami odgrywa automatyzacja. W prezentowanych tunelach stosuje się: czujniki temperatury i wilgotności, stacje pogodowe i automatyczne systemy sterowania wentylacją.
Pozwala to na precyzyjne zarządzanie mikroklimatem, ograniczenie ryzyka porażenia roślin patogenami, a ostatecznie poprawia jakość owoców. Choć rozwiązania te są droższe niż klasyczne systemy (np. boczne rolowanie folii), to ich efektywność w produkcji jest wyraźnie wyższa. Szczególnie istotne wydaje się połączenie technologii (tunele, stoły, automatyka) z doborem odmian i materiału nasadzeniowego.
