Oddajemy w Państwa ręce kolejny numer „Jagodnika”, którego powstawaniu – podobnie jak początkowi nowego sezonu uprawowego – towarzyszył czas pełen wyzwań, zmian i ważnych decyzji. Ostatnie miesiące pokazały wyraźnie, że produkcja owoców jagodowych wchodzi w nowy etap. Coraz mniej miejsca pozostaje na improwizację. Rośnie znaczenie wiedzy, precyzji i umiejętności dostosowania się do dynamicznie zmieniających się warunków.
Ważne sprawy,
Zdrowe, bezpieczne, szkodliwe, a może trujące
W minionych miesiącach w internecie pojawiło się kilka materiałów zarzucających polskim sadownikom nadmierne stosowanie w produkcji chemicznych preparatów, głównie środków ochrony roślin. Co prawda bohaterem były jabłka, ale nietrudno sobie wyobrazić podobne działania wobec owoców innych gatunków, w tym choćby jagodowych. Branża uznała te opinie za szkalowanie nas, niezależni obserwatorzy za konieczność, pseudoekolodzy za… zbyt delikatne potraktowanie problemu. Wszyscy zaś domagali się natychmiastowej reakcji Związku Sadowników RP, a każdy natomiast miał zgoła odmienne oczekiwanie. Plantatorzy żądali sprostowania kłamstwa, niezależni – potwierdzenia faktu, że używamy w produkcji chemii, a pseudoekolodzy – przyznania się do winy
Partner numeru
Od rodzinnego gospodarstwa do nowoczesnej grupy agrotechnologicznej
Agrosimex należy dziś w Polsce do najważniejszych firm w branży agro, ale jej historia zaczęła się od rodzinnego gospodarstwa sadowniczego i trudnych decyzji podejmowanych w realiach lat 80. ub. wieku. O początkach działalności, przełomowych momentach, rozwoju technologii oraz wyzwaniach współczesnego rolnictwa mówią założyciele firmy Wiesława i Leszek Barańscy, którzy od 35 lat konsekwentnie budują jej pozycję, łącząc praktykę z innowacjami rynkowymi.
Strategia ochrony plantacji przed szarą pleśnią
Szara pleśń to jedna z najgroźniejszych chorób truskawek, z którą od lat zmagają się plantatorzy w całej Polsce. Jej sprawcą jest grzyb Botrytis cinerea atakujący kwiaty, owoce, liście i pędy, co prowadzi do ich gnicia oraz pokrycia charakterystycznym szarym, pylącym nalotem. Choroba ta jest dobrze znana i od dawna obecna na plantacjach, w ostatnich latach stała się jednak znacznie trudniejsza do opanowania. Zmieniające się warunki klimatyczne, ograniczona liczba fungicydów oraz intensywna uprawa sprzyjają jej rozwojowi, co powoduje coraz większe straty w plonach. Dlaczego tak się dzieje i jak skutecznie chronić plantacje przed tym patogenem?
Z nowoczesnym podejściem
W wielu przypadkach gospodarstwa jagodowe są dziś wyspecjalizowanymi przedsiębiorstwami. Nie tylko prowadzona jest w nich produkcja owoców i trzeba zapewnić odpowiednie środki produkcji oraz logistykę wewnątrz gospodarstwa, ale również odbywa się pakowanie owoców, skuteczne pozyskiwanie odbiorców oraz dopasowanie towaru do ich oczekiwań, a także pozyskiwanie i zarządzanie pracownikami. Prowadzenie takiego gospodarstwa stanowi duże wyzwanie, a – jak podkreśla właściciel Bartłomiej Jakimowicz – aby osiągnąć sukces, niezbędne jest wsparcie wielu podmiotów.
Technologie nawodnieniowe w uprawie
Borówka wysoka jest gatunkiem wyjątkowo wrażliwym na warunki wodne w glebie. Płytki system korzeniowy oraz potrzeba utrzymania kwaśnego środowiska sprawiają, że nawadnianie stanowi fundament całej technologii produkcji owoców tego gatunku. W praktyce oznacza to konieczność stosowania precyzyjnych systemów, które nie tylko dostarczają wodę, ale również umożliwiają pełną kontrolę nad nawożeniem i ochroną roślin.
Borówka Świętokrzyska – wspólna droga do jakości
Nowoczesne gospodarstwa w województwie świętokrzyskim, specjalizujące się w uprawie borówki wysokiej prowadzą Damian Kuca i Andrzej Trela, których łączy wspólny kierunek myślenia o produkcji, rynku i jakości oraz ciągłej modernizacji. Plantatorzy ci, wraz z kilkoma innymi producentami borówek, tworzą grupę Borówka Świętokrzyska, która dziś należy do najaktywniejszych podmiotów w tej branży w regionie.
Truskawka
Dodatnia fotosynteza netto – prawdziwy fundament plonu
Strategia produkcji truskawek w tunelach, udostępniona przez Jana Robbena z firmy Flevo Berry, kieruje uwagę plantatorów na często pomijane aspekty tej uprawy. Wysoki plon zaczyna się nie od liczby kwiatów, lecz od bilansu energii rośliny, a kluczem do stabilnej produkcji owoców jest utrzymanie dodatniej fotosyntezy netto. Gdy roślina produkuje więcej asymilatów niż ich zużywa, rozwija korzenie, buduje jakość owoców i utrzymuje ich smak. Gdy fotosynteza netto spada poniżej zera, roślina – a więc i cała plantacja – zaczyna się wyczerpywać.
Marka, którą buduje jakość owoców
Historia Moniki i Grzegorza Kasprzaków pokazuje, jak wysiłkiem, determinacją, ale też wychodząc naprzeciw oczekiwaniom konsumenta można i warto budować własną markę oraz rozwijać produkcję. Młodzi ogrodnicy postawili na uprawę truskawek i sprzedaż bezpośrednią owoców. Dziś ich truskawki są wyczekiwanym produktem na kaliskim rynku, a w sezonie codziennie po te owoce ustawiają się długie kolejki. Cena okazuje się mniej istotna, ważniejsza jest jakość i świadomość, skąd pochodzą truskawki, które kupują klienci.
Chiny truskawkową potęgą
Państwo Środka jest dziś nie tylko największym na świecie producentem truskawek, ale ma też wyraźnie odmienny model organizacji produkcji i stanowi rynek o specyficznych preferencjach konsumenckich. Podczas Kongresu Truskawkowego, który w ubiegłym roku odbył się w Antwerpii, Huan Zhang (CN), konsultant i założyciel spółki Twinkle Star Berry, przedstawił informacje o tym, jak chińska branża doszła do obecnej skali, dlaczego truskawka ma w tym kraju tak silną pozycję oraz jakie wyzwania i szanse będą tam kształtować tę produkcję w najbliższych latach.
Szkodniki żerujące w glebie – czy istnieje rozwiązanie
W wielu krajach ciągle trwają prace badawcze nad problemem występowania szkodników żerujących w glebie, ale mimo to, niestety, nie ma jednego dobrego rozwiązania. Jest to również związane z tym, że określenie „szkodniki żerujące w glebie” obejmuje dużą, różnorodną grupę agrofagów.
Energooszczędna uprawa w szklarni
Rosnące koszty energii oraz presja na ograniczanie emisji CO2 sprawiają, że producenci owoców miękkich coraz częściej szukają nowych, bardziej efektywnych rozwiązań technologicznych. Jednym z ciekawszych kierunków jest nowoczesna, energooszczędna uprawa truskawek w szklarniach, oparta na aktywnym osuszaniu powietrza w tych obiektach, odzyskiwaniu ciepła oraz sterowaniu długością dnia. Poniżej przedstawiam podsumowanie kilkuletniego projektu badawczego zrealizowanego w Holandii na odmianach truskawki typu low-chill (o niskich wymaganiach względem liczby godzin chłodu), prowadzonego przez dr Johannę Bac-Molenaar z Uniwersytetu w Wageningen.
Malina
Ochrona bez pozostałości
Opracowanie i realizacja skutecznego programu ochrony plantacji jagodowych wymagają dużej elastyczności oraz stałego dostosowywania do zmieniających się warunków w trakcie sezonu. O ważnych aspektach technicznych zabiegów ochronnych oraz o coraz popularniejszych rozwiązaniach biologicznych mówiono sporo podczas konferencji Berry Con, która odbyła się 15 stycznia w Nałęczowie (czyt. też „Jagodnik” 2/2026).
Od czereśni do malin – historia braci
Historia braci Wojciecha i Jerzego Kuligów pokazuje, że ogrodnictwo jest niezwykle wciągającą profesją, a niepowodzenia mogą dać impuls do rozpoczęcia nowej, często bardziej obiecującej drogi. Tak było w ich przypadku – pierwotne plany związane z uprawą czereśni nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, ale sukces udało się osiągnąć po rozpoczęciu produkcji malin w tunelach. Produkcja ta systematycznie rośnie, a w gospodarstwie pojawia się coraz więcej udogodnień poprawiających wydajność i jakość uzyskiwanych owoców.
Zwalczanie przędziorków
Żerowanie przędziorków należy najpoważniejszych zagrożeń dla rentowności produkcji malin, ponieważ szkodniki te negatywnie wpływają zarówno na wielkość bieżącego plonu, jak i na kondycję krzewów w kolejnym roku. W uprawach malin w Polsce dominującym gatunkiem jest przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae), będący polifagiem żerującym na roślinach wielu gatunków. Oprócz niego spotykany jest również przędziorek malinowiec (Neotetranychus rubi), który – w przeciwieństwie do poprzedniego gatunku – występuje głównie na malinach i jeżynach. Poniżej przedstawiono podstawowe informacje związane z biologią oraz aktualnymi możliwościami zwalczania przędziorków w uprawie malin pod osłonami oraz w otwartym polu.
Borówka wysoka
Inwestycje jako generator kosztów
W działalności gospodarczej nakłady finansowe, które w taki czy inny sposób generują koszty, dzielimy na dwie grupy – nakłady finansowe na inwestycje bezpośrednie oraz nakłady finansowe na prowadzenie działalności bieżącej firmy. O ile te drugie są łatwiejsze do zrozumienia, gdyż są bezpośrednio związane z zakupami na prowadzenie działalności, czyli każde zdarzenie gospodarcze jest zauważalne i zarówno w potocznym rozumieniu, jak i faktycznie stanowi koszt, o tyle w przypadku tych pierwszych, czyli nakładów finansowych na inwestycje, nie jest tak oczywiste, że są one – te nakłady – również kosztem. Jeżeli są kosztem (amortyzacja), to wpływają na koszty ogółem, a zatem obniżają zyski.
Jak instalacja przeciwprzymrozkowa uratowała plantację
Na początku czerwca ubiegłego roku odwiedziłem gospodarstwo Agro-Berry, prowadzone przez Klaudię Lange-Kurlapską i Łukasza Kurlapskiego. Już na pierwszy rzut oka było widać, że plantacja przeszła w ostatnich latach ogromną zmianę. Krzewy borówki w rzędach były wyrównane, silne, miały intensywnie zielone, zdrowe liście. Najbardziej widoczne było jednak obłożenie roślin owocami – pędy w wielu miejscach uginały się pod ich ciężarem. Na niektórych kwaterach konieczne było nawet stosowanie podpór, aby utrzymać pionowy pokrój krzewów.
Zmienność roślin w populacji odmian na plantacji
Przeprowadzając lustracje plantacji borówki w różnych lokalizacjach, obserwujemy niekiedy na kwaterach poszczególnych odmian zróżnicowanie morfologiczne i rozwojowe roślin. Klasyfikacja przynależności roślin do danej odmiany wg cech fenotypowych nie jest jednoznaczna. W przypadku borówki różnice pod względem wielu ważnych cech pomiędzy odmianami i roślinami w obrębie odmiany mają charakter wieloaspektowy, zarówno łatwo dostrzegalny, jak i dyskretny. Odstępstwa morfologiczne i rozwojowe roślin w populacji odmiany od standardowego genotypu dotyczyć mogą siły wzrostu, przebiegu rozwoju, wczesności, pokroju krzewów, tendencji do tworzenia wielu drobnych wiotkich pędów, ulistnienia, kształtu pąków kwiatowych, wielkości i trwałości oraz walorów smakowych owoców.
O cięciu i maszynach na plantacje
W Ożarowie Mazowieckim 5 i 6 marca odbyła się 14. Międzynarodowa Konferencja Borówkowa, a drugi jej dzień został zorganizowany na plantacji Kamila Dolińskiego w Worowie. Licznie zebrani plantatorzy mogli poznać strukturę gospodarstwa, uprawiane odmiany oraz wziąć udział w pokazach maszyn, a także cięcia krzewów borówki.
Porzeczka
Porzeczka na rozdrożu – rynek, nowe nasadzenia i technologie produkcji
III Konferencja Porzeczkowa odbywająca się podczas TSW 2026 cieszyła się ogromnym zainteresowaniem producentów, ponieważ w ostatnich latach – za sprawą wysokich cen skupu owoców porzeczki czarnej – przybyło sporo nowych upraw tego gatunku. Tematyka dotyczyła nie tylko analizy rynku tych owoców, ale też znaczenia nawożenia startowego i biostymulacji, przydatności odmian porzeczki czarnej do różnych systemów produkcji, ochrony hybrydowej plantacji oraz możliwości opłacalnej produkcji porzeczki czerwonej.
Tylko u nas
Magnez – serce chlorofilu i motor fotosyntezy
Współczesna produkcja owoców jagodowych, nastawiona na wysoką jakość deserową i trwałość pozbiorczą, wymaga od plantatorów nie tylko znajomości ogólnych zasad agrotechniki, ale też przede wszystkim głębokiego zrozumienia fizjologii roślin. Jednym z najbardziej kluczowych, a zarazem często niedocenianych pierwiastków w tej układance, jest magnez. Pełni on funkcję centralnego „bio-silnika”, bez którego procesy asymilacji energii świetlnej oraz budowania masy owoców uległyby całkowitemu zahamowaniu.
Od kwiatów do jakości handlowej
W uprawach jagodowych kwitnienie bywa traktowane jako etap przejściowy, choć w praktyce jest jednym z najbardziej krytycznych okresów sezonu. W krótkim i biologicznie wymagającym oknie czasowym kształtuje się wyrównanie partii i jakość handlowa plonu. O powodzeniu tego etapu nie decyduje jeden czynnik. Decyduje cały układ procesów, które muszą zadziałać równolegle. I właśnie to stanowi największą pułapkę.
Biostymulacja elicytorami – kwitnienie i wiązanie owoców
Kluczową chwilą dla każdego producenta owoców jagodowych jest wybudzenie roślin ze spoczynku zimowego. To wtedy rozstrzyga się architektura przyszłego plonu. Tradycyjne podejście oparte na nawożeniu ustępuje dziś miejsca technologii wykorzystującej biostymulację elicytorami botanicznymi. Są to biochemiczne cząsteczki sygnałowe, które działają jak „molekularny przycisk” wprowadzający roślinę w stan najwyższej gotowości metabolicznej (tzw. priming) jeszcze przed wystąpieniem realnego stresu.
Targi/Konferencje
Przegląd opryskiwaczy dla jagodowych
Podczas Targów Sadownictwa i Warzywnictwa (TSW 16) w Kielcach (23-24 stycznia) została zaprezentowana szeroka oferta opryskiwaczy sadowniczych. Część z tych konstrukcji można z powodzeniem wykorzystać w jagodnikach, a wśród nich jest kilka nowości.
Najnowocześniejsze technologie
Tegoroczne targi Fruit Logistica w Berlinie były okazją do poszukiwań nie tylko nowości odmianowych (czyt. „Jagodnik” 3/2026), ale również innowacji technologicznych. Największe tego typu wydarzenie w Europie przyciągnęło przedstawicieli firm reprezentujących różne segmenty branży jagodowej. W Berlinie znalazłem ciekawe rozwiązania zarówno na plantacje, jak i do dalszych etapów łańcucha dostaw.
