Wczesnowiosenne przymrozki oraz letni stres cieplny to dziś jedne z głównych czynników ryzyka w uprawie borówki wysokiej. Coraz częściej problemem nie jest silny mróz zimowy, lecz krótkotrwałe spadki temperatury w okresie ruszania wegetacji oraz gwałtowne wahania warunków pogodowych. W takich warunkach może np. rozwijać się rak bakteryjny borówki. W tej sytuacji kluczowe znaczenie ma szybka i lokalna informacja o realnym zagrożeniu. Swoje rozwiązanie w tym obszarze, w ramach Borówkowego Factory 2026 zaproponowała firma Agro Smart Lab.
Mirosław Maziarka z firmy Agro Smart Lab wyjaśnił, że jednym z narzędzi, które może wspierać decyzje plantatorów, są wirtualne stacje meteorologiczne. Opierają się one na danych satelitarnych, modelach pogodowych oraz algorytmach kalibrowanych względem sieci fizycznych stacji referencyjnych. Użytkownik przypisuje punkt do konkretnej lokalizacji – np. w obniżeniu terenu, w najzimniejszym miejscu plantacji – i otrzymuje bieżące parametry mikroklimatyczne wraz z prognozami oraz alertami o ryzyku przymrozku czy stresu cieplnego. System uwzględnia nie tylko temperaturę powietrza, lecz także wilgotność, wiatr, opady oraz temperaturę tzw. mokrego termometru.
To właśnie temperatura mokrego termometru ma kluczowe znaczenie przy ocenie zagrożenia dla roślin. W przeciwieństwie do standardowego pomiaru uwzględnia ona efekt parowania wody, który może dodatkowo obniżać temperaturę tkanek. W praktyce oznacza to, że roślina może doświadczać silniejszego stresu, niż wynikałoby to z odczytu klasycznego termometru. W fazie zamkniętych pąków borówka zwykle znosi spadki do około –5, –6°C, jednak wraz z rozwojem kwiatów próg uszkodzeń wyraźnie się podnosi, dlatego precyzyjne prognozowanie ma realną wartość ekonomiczną.
W działaniach zapobiegawczych przed przymrozkiem standardem pozostają zabiegi wzmacniające rośliny, takie jak dokarmianie potasem czy stosowanie aminokwasów. Pojawiają się również koncepcje wykorzystania mieszanin glikolu propylenowego lub gliceryny z drobno zmielonym zeolitem (klinoptylolitem). Agro Smart Lab opracowało dwa produkty tego typu: Agro Glikol Propylenowy 99,5% oraz ZeoSand Krzem. Substancje te charakteryzują się bardzo niską temperaturą krzepnięcia, a porowata struktura zeolitu może działać jako nośnik i stabilizator.
Po przymrozkach zagrożenie nie kończy się na uszkodzeniach fizjologicznych. Szczególne znaczenie ma ryzyko infekcji bakteryjnych, zwłaszcza ze strony bakterii Pseudomonas syringae, która sprzyja powstawaniu kryształów lodu i wykorzystuje mikrouszkodzenia jako wrota infekcji. W takich sytuacjach istotne jest szybkie ograniczenie presji patogenu oraz pobudzenie roślin do wznowienia fotosyntezy i wzrostu, ponieważ po stresie termicznym często obserwuje się okres zahamowania metabolizmu. Tu wsparciem może być produkt Agro ECA Protect.
Niezależnie od tego, czy mówimy o przymrozku wiosennym, czy o stresie cieplnym w sezonie, wspólnym mianownikiem jest czas reakcji. Dane oparte na lokalnym mikroklimacie pozwalają podejmować decyzje z wyprzedzeniem, a nie dopiero po wystąpieniu szkód. W warunkach coraz większej zmienności pogodowej zarządzanie informacją klimatyczną staje się jednym z kluczowych elementów nowoczesnej technologii produkcji borówki.
Zapraszamy na materiał video nagrany w ramach Borówkowego Factory:
Artykuł przygotowany w ramach projektu Borówkowe Factory 2026 we współpracy z firmą Agro Smart Lab
