Choć może się wydawać, że temperatury podczas obecnej zimy 2025/2026 nie były ekstremalnie niskie, pojawiają się jednak już pierwsze informacje od plantatorów o przemarznięciach pędów borówki. Do takich sytuacji może dochodzić szczególnie w przypadku młodych krzewów (1–2 rok uprawy) oraz relatywnie nowych na rynku odmian.
Obserwacja roślin na plantacjach
Wielu plantatorów z niecierpliwością oczekuje wiosny, aby móc ostatecznie zweryfikować kondycję pędów i pąków po okresie zimy. Część z nich już teraz prowadzi bieżące lustracje i ocenę przezimowania krzewów. Jak widać na załączonych fotografiach, w pierwszej kolejności należy ocenić, czy mogło dojść do przemarznięcia pędów. W tym celu wykonuje się poprzeczne cięcia pędów – ściemniałe wiązki przewodzące mogą świadczyć o ich uszkodzeniu mrozowym.
Jednak z punktu widzenia plonowania krzewów najważniejsza jest kondycja pąków kwiatowych. Ich ocenę można przeprowadzić, delikatnie rozcinając pąki wzdłuż. Ciemne, brązowe przebarwienia będą wskazywać na uszkodzenia mrozowe, natomiast zdrowe pąki powinny mieć barwę jasnozieloną.
Najbardziej narażone na uszkodzenia mrozowe są młode krzewy, które nie przeszły jeszcze pełnego procesu aklimatyzacji w naszych warunkach klimatycznych. Z obserwacji terenowych wynika, że krzewy starsze (powyżej 4–5 roku uprawy) są zdecydowanie bardziej odporne na niskie temperatury w okresie zimowym. Ryzyko uszkodzeń mrozowych wzrasta również na stanowiskach wietrznych, gdzie dodatkowe działanie wiatru potęguje odczuwalne spadki temperatur i może prowadzić do uszkodzeń pędów. Często w takich miejscach – nawet jeśli nie doszło do wyraźnych uszkodzeń mrozowych – obserwuje się znacznie słabszy wzrost krzewów.
Kiedy borówki przemarzają
Mrozoodporność krzewów borówki zależy także od sposobu przygotowania roślin do spoczynku zimowego. Zbyt długie nawożenie azotem, a także utrzymywanie wysokiej wilgotności podłoża jesienią, może opóźniać proces wchodzenia roślin w stan spoczynku. Dlatego dobrą praktyką jest ograniczanie nawożenia azotem już od sierpnia, a po zakończeniu zbiorów – lekkie przesuszenie gleby w strefie korzeniowej jesienią. Sprzyja to drewnieniu pędów, przemieszczaniu składników pokarmowych do części trwałych roślin (pędów i korzeni) oraz poprawie ich odporności na niskie temperatury.
Na ostateczną weryfikację kondycji krzewów borówki trzeba będzie poczekać do wiosny. Póki co zima wciąż trwa, a przed nami zapowiadane są kolejne spadki temperatur. Dlatego na razie wstrzymujemy się z cięciem i kontynuujemy obserwacje plantacji. Wiosną podpowiemy również, jak można wspomóc rośliny w regeneracji po ewentualnych uszkodzeniach mrozowych.
Warto pamiętać, że rośliny posiadają własne mechanizmy obronne i regeneracyjne. Niejednokrotnie zdarzało się, że nawet przy stosunkowo poważnych uszkodzeniach mrozowych krzewy potrafiły zaskoczyć zdolnością regeneracji wraz z rozpoczęciem wegetacji.
Do dalszych borówkowych dyskusji zapraszamy podczas Konferencji Borówkowej, która odbędzie się w dniach 5–6 marca (link do rejestracji). Po więcej praktycznych informacji i aktualnych rekomendacji uprawowych zapraszamy również do lektury czasopisma „Jagodnik” (link do prenumeraty).
