Rdza maliny w natarciu (monitoring plantacji – 21.05.2019 r.)

Fot. 1. Bardzo silne porażenie rdzą maliny odmiany ‘Polana’ – woj. lubelskie 20.05.2019.

Na plantacjach malin po okresie suszy, niskich temperatur oraz wietrznej pogody nadszedł okres wyższych temperatur oraz mniej lub bardziej intensywnych opadów. To wystarczyło, że na plantacjach pojawiła się w dużym nasileniu rdza maliny (Phragmidium rubi-idaei). Zwłaszcza na odmianach ‘Polka’ oraz ‘Polana’.

Rdza maliny występuje, zarówno na malinach dziko rosnących, jak i uprawnych. W lata z dużą ilością opadów może występować masowo. W ostatnich trzech sezonach występuje już na praktycznie wszystkich odmianach letnich oraz jesiennych. Patogen poraża najczęściej liście, ale również ogonki liściowe, szypułki kwiatostanowe, działki kielicha, młode pędy i owoce. Pierwsze objawy rdzy maliny widoczne są wiosną, zazwyczaj na przełomie maja i czerwca, na górnej stronie młodych liści, w postaci żółto-pomarańczowych czareczek (ecjów) wypełnionych zarodnikami ognikowymi. Pod koniec czerwca, na dolnej stronie liści, czasami także na szypułkach, działkach kielicha i pestkowcach tworzą się pomarańczowo rdzawe skupienia (uredinia) z zarodnikami rdzawnikowymi (urediniosporami), które stanowią oznakę etiologiczną grzyba, po której łatwo można rozpoznać chorobę. Wśród urediniospor od połowy lipca aż do późnej jesieni pojawiają się czarne skupienia zarodników przetrwalnikowych (teliospor).  Przy dużym nasileniu choroby, objawy mogą być widoczne również na pędach, na których powstają głębokie, spękane nekrozy, a w nich widoczne żółte skupienia urediniospor. Tak uszkodzone pędy w następnym sezonie łatwo się wyłamują lub zasychają podczas upalnej pogody.   

        

Rdza maliny pasożytując nie zabija gwałtownie tkanek roślin. Jako typowy pasożyt bezwzględny jest patogenem biotroficznym, żyjącym przez długi czas na porażonych organach, powodując stopniowe wyczerpanie składników pokarmowych. Metabolity patogena wprowadzone do tkanek miękiszu liścia czy pędu działają toksycznie powodując chlorozy, nekrozy. W miarę rozwoju choroby porażone organy, głównie liście, stopniowo żółkną i przedwcześnie zamierają, a nawet całe rośliny. Rdza maliny jest bardzo groźną chorobą, wyrządzającą corocznie znaczne straty, a w lata silnych epidemii wyniszczającą część plantacji.

Warunki rozwoju choroby

Rdza maliny jest jednodomowa tzn., że gospodarzem sprawcy choroby jest tylko malina. Charakterystyczną cechą rdzy jest polimorfizm (wielopostaciowość) zarodników powstających w ściśle określonej kolejności w cyklu rozwojowym.  Spośród pięciu typów zarodników, jakie tworzy trzy są zdolne do zakażania roślin. Bazydiospory dokonujące infekcji pierwotnej maliny tworzą strzępki kiełkowe wrastające przez skórkę pokrytą kutikulą. Strzępki kiełkowe wyrastające z ecjospor i urediniospor wnikają do tkanek przez szparki. Bardzo ważną cechą epidemiologiczną rdzy jest zdolność bazydiospor i ecjospor do kiełkowania bez kropli wody.

Na porażonych liściach grzyb zimuje w postaci teliospor, które wiosną kiełkują tworząc zarodniki podstawkowe – bazydiospory. Zarodniki te z wiatrem dostają się na młode, rozwijające się liście i zakażają je, tworząc spermogonia. Po około 2-3 tygodniach od infekcji, pojawiają się pierwsze ecja (ogniki), mające postać żółto-pomarańczowych czareczek wypełnionych ecjosporami (zarodnikami ognikowymi). Następnie tworzą się uredinia (stadium rdzawnikowe) z zarodnikami rdzawnikowymi (urediniosporami), które w odróżnieniu od pozostałych kiełkują tylko w obecności wody, w temperaturze powyżej 10°C (optimum: 18-21°C).  Choroba ma gwałtowny przebieg i bardzo duży zasięg występowania, bowiem zarodniki letnie (urediniospory) jej sprawcy, w olbrzymich ilościach, rozsiewają się z wiatrem na duże odległości. Pod koniec okresu wegetacji na roślinach zakażonych urediniosporami pojawiają się skupienia teliospor, zwykle w miejscach opróżnionych urediniów, zamykając cykl rozwojowy grzyba. Teliospory są zarodnikami przetrwalnikowymi, które przezimują.

Zapobieganie rdzy maliny

  • Prowadzać lustracje plantacji od wiosny (kwiecień/maj) do zbioru owoców.
  • Rośliny sadzić w rozstawie umożliwiającej prawidłowe przewietrzanie roślin, regulować zagęszczenie pędów w rzędzie oraz kontrolować zachwaszczenie.
  • Ze względu na to, że bazydiospory patogena porażają maliny wiosną, zabiegi fungicydami powinny być wykonywane wcześnie, często na samym początku wegetacji. W niektórych krajach poleca się wręcz wykonywanie zabiegów jeszcze w fazie uśpienia roślin, aby ograniczyć liczbę zarodników przetrwalnikowych.
  • Niszczyć porażone pędy i resztki roślin z zimującymi teliosporami.

Do zwalczania rdzy maliny zarejestrowane są: Luna Experience 400 SC, Luna Sensation 500 SC, Zato 50 WG, Argus 250 EC, Scorpion 325 SC. Ochronę należy rozpocząć w momencie wystąpienia pierwszych objawów i następnie wykonać kolejne zabiegi co 10-14 dni.

Autorzy: Dr Paweł Krawiec, www.hortiteam.pl, dr Beata Hetman

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here